Në një postim në rrjetet sociale, Bardhi e ka cilësuar të papranueshme këtë gjuhë dhe ka kërkuar llogaridhënie nga ministri.

Reagimi i plotë:

Fyerja ndaj shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, duke i cilësuar ato si “idiotë”, nuk mund të jetë kurrë një çështje e tejkaluar, pa mbajtur përgjegjësi politike. Ky cilësim nga ministri përgjegjës për politikën e jashtme të Republikës së Shqipërisë, vjen në një kohë ku shqiptarët e Maqedonisë së Veriut po përballen me shumë sfida dhe përbën një shkelje të rëndë të detyrimeve kushtetuese që kanë autoritetet shqiptare në Republikën e Shqipërisë, ndaj shqiptarëve që jetojnë jashtë kufirit shtetërorë.
Mungesa e reflektimit nga ana e Ministrit Ferit Hoxha, nuk mund të kalohet me takime të stisura, ku mysafirët as nuk lejohen të përgjigjen lirisht. Fillimisht gënjeu që sms ishte e fabrikuar, më pas u detyrua të fshinte, më pas të dilte nga grupi në Whatsapp, dhe sot kishte stisur një takim për të bindur shqiptarët se është një çështje e tejkaluar. Të gjitha këto veprime konfirmojnë se është duke vepruar nën panik dhe nën peshën e përgjegjësisë së munguar.
Akoma më shqetësuese është heshtja e Kryeministrit Edi Rama, duke provuar se cilësimi i Ministrit Ferit Hoxha ndaj shqiptarëve nuk është personal, por linjë shtetërore e qeverisë së Edi Ramës. Kjo është më shumë se e papranueshme.
Ministri Ferit Hoxha do të thirret në Kuvend për të dhënë llogari mbi qëndrimin e tij ndaj shqiptarëve përtej kufirit, që përkon te jetë i njëjtë me qëndrimin e Nikolla Pashiqin apo Vasa Çubrilloviç ndaj shqiptarëve. Në krye të Ministrisë për Punët e Jashtme të Republikës së Shqipërisë nuk mund të qëndrojë asnjë minut as Nikolla Pashiqi dhe as Vasa Çubrilloviçi, pavarësisht se në publik prezantohet si Ferit Hoxha apo Edi Rama!

The post Bardhi: Fyerja e Hoxhës ndaj shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut është e papranueshme appeared first on 5 Pyetjet.

“Është i nder i veçantë të flas para jush në kuvendin e një shteti me të cilin ndajmë më shumë se një kufi. RMV nuk është vetëm vend fqinj i afërt dhe aleat, por një vend që Republika e Shqipërisë ka marrëdhënie tradicionalisht të mira. 2 vendet tona ndajnë interesa, sfida dhe një vizion të përbashkët evropian. Raportet tona kanë pasur ndikim pozitiv edhe në rajon. Ne takohemi, flasim, kuptohemi dhe ndërveprojmë në të gjitha nivelet. Angazhimi ynë i përbashkët në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian dhe bashkëpunimi dypalësh duhet të thellohen edhe më tej”.

The post Begaj në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut: Marrëdhëniet e mira forcojnë stabilitetin rajonal appeared first on 5 Pyetjet.

“Marrëdhëniet mes vendeve tona janë shembull i bashkëpunimit rajonal të vendosur për ta cuar më tej këtë bashkëpunim. Folëm edhe për marrëveshjet e nënshkruara në mbledhjet e përbashkëta të dy qeverive tona. Bashkëpunimi ekonomik është i rëndësishëm. Për ne për Shqipërinë vendi juaj konsiderohet partner i rëndësishëm ekonomik, por gjithmonë ka vend për më shumë”, tha Begaj.

The post ‘Shqiptarët në RMV, faktor shtetformues’-Begaj nga Shkupi: Zbatimi i ligjit të gjuhës shqipe, nuk është vetëm çështje teknike appeared first on 5 Pyetjet.

Hani i Elezit është qyteti i parë në anën e Kosovës, vetëm pesë apo gjashtë kilometra larg kufirit maqedonas dhe është destinacion i shpeshtë për qytetarët maqedonas për barna më të lira, sipas dëshmive që disa qytetarë kanë ndarë me Radion Evropa e Lirë (REL).

Të tjerë udhëtojnë 35-40 kilometra deri në Ferizaj, për të bërë pazar dhe blerë barna njëkohësisht.

Nga ana tjetër, përmes pikës kufitare Tabanoc në kufirin me Serbinë, destinacioni për barna është qyteti i Vranjës.

Shteti nuk ka shifra zyrtare se sa maqedonas blejnë barna në shtete të tjera, cilat janë terapitë e tyre mujore dhe sa para “derdhen” nga shteti mbi këtë bazë.

Por, qytetarët dëshmojnë se praktika është e shpeshtë dhe se destinacionet kryesore janë Kosova dhe Serbia.

Bëhet fjalë për barna për zemrën, për trombozë, astmë, për të tilla që në Maqedoninë e Veriut ose nuk janë në listën pozitive dhe Fondi për Sigurim Shëndetësor (FSSH) nuk i subvencionon, ose janë të shtrenjta ose thjesht nuk gjenden nëpër farmaci. Pra, edhe pse barin e përshkruan mjeku, pacienti duhet ta blejë privatisht.

“Për barna shkoj më shpesh sesa do të doja. Dhe, kur më thonë sa kushton në muaj, më vjen të qaj. Në Serbi është më lirë”, thotë Millan S., 48 vjeç nga Shkupi, i cili është në terapi për shkak të sëmundjes kardiovaskulare.

Pacientë, farmacistë nëpër farmaci maqedonase dhe mjekë konfirmojnë se “turizmi farmaceutik” po bëhet përditshmëri për shumë qytetarë maqedonas.

I njëjti bar – dallim i dyfishtë në çmim

“Ksarelto” prej 15 miligramësh është barna që 60-vjeçari nga Shkupi, Dragan M., duhet ta pijë çdo ditë pas operacionit në këmbë për shkak të trombozës venoze. Përdoret për trajtim dhe parandalim të mpiksjes së gjakut.

Por, Dragan thotë se, megjithëse barin ia ka përshkruar mjeku, mund ta blejë vetëm privatisht sepse nuk është në listën pozitive të barnave. Çmimi në farmaci është 2.907 dinarë për një kuti (rreth 47 euro).

Me të njëjtat para, në Kosovë do të blinte 2.5 kuti të së njëjtit ilaç. Atje i ka blerë për 20 euro, përkatësisht nga 1.200 dinarë secilin.

Por, verifikimi i REL-it në farmaci në Kosovë tregoi se i njëjti ilaç mund të gjendet edhe për 13.58 euro për kuti.

“Herën e fundit mora katër kuti, m’i sollën nga Prishtina dhe më kushtuan rreth 5.000 dinarë rreth 81 euro. Në farmacitë tona, me të njëjtat para mund të merrja vetëm dy kuti”, thotë Dragani për REL.

Në Serbi, “ksarelto” prej 15 mg kushton nga 2.227 deri në 2.382 dinarë, varësisht nga farmacia. Pra, edhe në të dy shtetet fqinje është më lirë se në Maqedoninë e Veriut.

Marinës V. nga Shkupi, ndërkaq, mjeku i ka përshkruar “salofalk 500”, barna për kolit, sëmundje inflamatore e zorrëve. Duhet ta pijë gjithë jetën sepse terapia e mban inflamacionin nën kontroll. Ilaçi mbulohet nga FSSH, por në tri vjetët e fundit, furnizimi është problem i rregullt.

“Shpesh ka mungesa dhe rregullisht [disa herë në vit] kërkoj nga dikush nga Serbia të më sjellë sasi. E marr pa recetë. Për çudi, te ne është më lirë se në Serbi, por ka mungesa. Kot është në listën pozitive kur nuk gjendet”, thotë Marina për REL.

Në farmaci serbe, “salofalk 500” kushton nga 1.080 deri rreth 1.340 dinarë.

Pensionistja Dragica B. përdor sprej për inhalim “spiolorespimat” – terapi mirëmbajtjeje për pacientë me COPD. E blen privatisht, në farmaci në Ferizaj, për rreth 1.500 dinarë. Në Maqedoninë e Veriut është rreth 2.600 dinarë.

Llogaritja e Entit të Statistikave, e bërë për Radion Evropa e Lirë (REL), tregon se pjesëmarrja e shpenzimit për barna në shpenzimet totale vjetore të jetesës ka variuar në mënyrë të parëndësishme në katër vjetët e fundit.

Pra, shpenzimi për barna i një familjeje për vitin 2025 është rritur për 2.65 për qind krahasuar me vitin 2024, që është më pak krahasuar me rritjet e tri vjetëve paraprake.

Treg i vogël, kosto importi, norma të ndryshme tatimore

Por, ajo që shifrat nuk e tregojnë, e dëshmojnë mjekët dhe punonjësit në farmaci, të cilët janë kontakti i parë me pacientët që blejnë barna.

Një mjek nga një ordinancë internistike në Tetovë na tha se edhe nga pacientët e tij shpesh dëgjon se ilaçin që ua përshkruan, e blejnë në Kosovë.

“Jemi të vetëdijshëm se barnat që japim janë të shtrenjta, siç është ‘ksarelto’. Të tjerat madje nuk gjenden gjithmonë, e megjithatë i përshkruajmë, për shembull ‘entresto’ për dështim të zemrës. Ne i japim pacientit atë që është më e mira për të, ndërsa nga do ta sigurojë, është vendimi i tij. Por po, dëgjojmë nga pacientë se, nëse një bar këtu kushton 50 euro, në Kosovë mund të kushtojë 20 euro”, tha mjeku që kërkoi të mbetet anonim.

Vesna Stavrova, kryetare e Odës Farmaceutike të Maqedonisë, thotë se problemi me çmimet e larta është barrë serioze për qytetarët që çdo ditë vijnë në farmaci dhe reagojnë lidhur me çmimet më të larta të preparateve të caktuara.

“Kur ilaçi nuk është në listën pozitive, qytetarët e paguajnë me çmim tregu që shpesh është më i lartë sesa në vendet fqinje. Arsyeja është se jemi treg i vogël që e zvogëlon fuqinë negociuese të shtetit me gjigantët e mëdhenj farmaceutikë dhe për të gjitha barnat që importohen, kostot e importit si transporti, dogana dhe marzhat e rrisin çmimin”, thotë Stavrova për REL.

Ajo thotë se shpesh ndodh që i njëjti bar të jetë më i lirë në shtetet fqinje edhe për shkak të normave të ndryshme tatimore.

Mungesa e barnave të caktuara në tregun farmaceutik, sipas Stavrovës, vjen ndoshta nga mungesa e substancës aktive për prodhim, nga rritja e kostove doganore për barnat e importuara, ose nga pengesa administrative dhe tenderuese.

Ndonjëherë, prodhuesi nuk ka interes komercial të regjistrojë barna të caktuara në Maqedoninë e Veriut ose t’i mbajë në shitje vazhdimisht.

Si përcaktohen çmimet e barnave?

Politikën e çmimeve të barnave e përcakton Ministria e Shëndetësisë, mbi bazën e metodologjisë për formimin e çmimeve të barnave. Për disponueshmërinë e barnave është kompetente Agjencia për Barna dhe Pajisje Mjekësore (MALMED).

Ministria përcakton nivelin maksimal të çmimit të çdo ilaçi në tregtinë me shumicë, përmes analizës krahasuese të çmimit të ilaçeve në pesë vende referente nga rajoni – Sllovenia, Kroacia, Serbia, Bullgaria dhe Greqia.

Mesatarja e dy vendeve që në analizë tregojnë se kanë çmimin mesatar më të ulët për atë bar nga të gjithë prodhuesit e pranishëm në tregun e atij vendi, përcaktohet si çmimi maksimal në Maqedoninë e Veriut.

Ndërkohë, për farmaci është e përcaktuar një marzhë fikse. Ajo është 20 për qind, 25 për qind ose 28 për qind, maksimalisht deri në 1.200 dinarë, varësisht nga lartësia e çmimit me shumicë të çdo brane.

Farmacitë nuk i përcaktojnë marzhat e barnave.

Barnat që mbulohen nga shteti kanë çmime të njëjta në të gjitha farmacitë./REL

The post Maqedonasit në “turizëm farmaceutik”në Kosovë dhe në Serbi për barna më të lira appeared first on 5 Pyetjet.

E drejta e vetos, e parashikuar në traktatet themeluese të BE-së, nënkupton mundësinë që, në disa vendime politike për të cilat kërkohet unanimiteti, siç është ajo për pranimin e anëtarëve të rinj, çdo shtet anëtar mund ta bllokojë vendimin.

Diskutimi mbi mundësinë që gjashtë shtete të Ballkanit Perëndimor të pranohen në BE pa të drejtën e vetos po shfaqet si një opsion, që përmendet në lidhje me negociatat për paqe në Ukrainë, për të cilat iniciativën kryesore aktualisht e kanë Shtetet e Bashkuara.

Edhe pse BE-ja formalisht nuk është e përfshirë në këto negociata, po shqyrtohet mundësia e anëtarësimit të Ukrainës në bllok si pjesë e një pakete të një marrëveshjeje të paqes me Rusinë. Këtë disa herë e kanë konfirmuar për gazetarët në mënyrë joformale zyrtarë amerikanë.

Dhjetë shtete i përkasin grupit të zgjerimit: gjashtë vende të Ballkanit Perëndimor, si dhe Ukraina, Moldavia dhe Gjeorgjia. Turqia, edhe pse pjesë e këtij procesi për më shumë se dhjetë vjet, i ka të ngrira negociatat për anëtarësim.

A mundet që vullneti eventual i Brukselit për të hapur dyert për Ukrainës pas arritjes së paqes të ketë edhe ndikim për shtetet e Ballkanit?

Cili është qëndrimi i Komisionit Evropian?

Kur u pyet për një lehtësim të mundshëm të kritereve për anëtarësim të vendeve të Ballkanit, shërbimi për media i Komisionit Evropian i tha Radios Evropa e Lirë se zgjerimi i BE-së tani nuk shihet vetëm nga këndvështrimi i përfitimeve ekonomike, por edhe në një kontekst sigurie.

“Zgjerimi sjell përfitime të qarta si për shtetet anëtare, ashtu edhe për vendet që synojnë anëtarësimin. Debati aktual tregon qartë një gjë: zgjerimi ka lidhje edhe me sigurinë. Në kontekstin aktual gjeopolitik, duhet të sigurohemi që qasja jonë të përmbush qëllimin”, thuhet në përgjigjen e KE-së.

Një zëdhënës i Komisionit Evropian konfirmoi se që anëtarësimi në të ardhmen i Ukrainës në bllok është pjesë e negociatave për paqe, por Brukseli nuk dëshiron që ta paragjykojë rezultatin.

“Është e qartë se integrimi në BE mund të kontribuojë në qëllimin tonë të përbashkët: sigurimin e paqes dhe prosperitetit për Ukrainën. Kjo është gjithashtu ajo që përfaqëson ‘Korniza për Prosperitet’”, thanë nga shërbimi për media i KE-së.

“Korniza për Prosperitet” është një dokument amerikano-evropian për Ukrainën, i hartuar për t’i dhënë Kievit garanci financiare, së bashku me garanci sigurie, për stabilizimin e Ukrainës pas përfundimit të luftës me Rusinë.

Kush qëndron pas këtij propozimi joformal?

Marta Kos, komisionare për Zgjerimin dhe politikane nga Sllovenia, është mbështetëse e rishikimit të së drejtës së vetos për anëtarët e ardhshëm, me qëllim që anëtarësimi të bëhet më i lehtë, thotë për REL-in një burim brenda KE-së.

Kos deri më tani nuk ka folur publikisht për këtë mundësi, ndërsa një bashkëbisedues i REL-it thotë se qëndrimi i saj nuk gëzon mbështetje të plotë në KE. Në fakt, në mesin e 27 shteteve anëtare nuk ekziston një pozicion i qartë, as entuziazëm në lidhje me një ndryshim të mundshëm të “rregullave të lojës” në procesin e pranimit të anëtarëve të rinj.

Po ashtu, burime jozyrtare nga Komisioni Evropian vlerësojnë se kryetarja e këtij institucioni, Ursula von der Leyen, mund të mbështesë një ide të tillë nëse ky do të ishte çmimi që duhet paguar për përfundimin e luftës në Ukrainë. Më saktësisht, sqarohet se kjo do të ishte e mundur vetëm nëse do të ishte e sigurt që një iniciativë e tillë të pranohej, të paktën për t’u shqyrtuar, nga shtetet anëtare të BE-së.

Çfarë do të përfshinte ky ndryshim? Së pari, heqja dorë nga e drejta e vetos, pastaj anëtarësimi gradual, fillimisht përmes qasjes në tregun e përbashkët, me një monitorim të mundshëm të shtuar në të gjitha fazat, deri në anëtarësimin e plotë, kur të plotësohen të gjitha kriteret.

Tregu i përbashkët i BE-së, i krijuar në vitin 1993, funksionon si një hapësirë unike pa kufij, ku zbatohet koncepti i “katër lirive”: lëvizja e lirë e mallrave, shërbimeve, njerëzve dhe kapitalit. Shtetet e Ballkanit Perëndimor, fqinjët më të afërt të BE-së, e nuk gëzojnë këtë mundësi. Edhe pse nuk janë anëtare të BE-së, qasje në këtë treg kanë Zvicra, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Islanda.

Për më tepër, kriteri që u vendos për të gjitha shtetet që gravitojnë drejt BE-së, dhe nga i cili nuk bëhet kompromis, lidhet me sundimin e ligjit.

Cilën detyrë duhet të përmbushë Serbia?

Ndryshimet e fundit në ligjet e drejtësisë, të iniciuara nga partia e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, e kanë vendosur qartësisht sundimin e ligjit në krye të kushteve për Serbinë, e cila është kandidate për anëtarësim në BE që nga viti 2012.

Zyrtarët evropianë theksojnë se Serbia kohët e fundit ka shënuar regres në sundimin e ligjit përmes miratimit të ligjeve kontroverse të drejtësisë.

Komisioni Evropian ka vlerësuar se me këtë Serbia ka bërë një hap pas në procesin e integrimit evropian, pasi këto ligje, sipas mendimit të Brukselit, rrezikojnë pavarësinë e gjyqësorit. Bëhet fjalë për një kërkesë padyshim të ndjeshme për Beogradin, i cili ka kryer ndryshime në drejtësi në një moment kur pushteti përballet me protesta të gjera e ku kërkesat kryesore lidhen me luftën kundër krimit dhe korrupsionit.

Mesazhi nga Brukseli ka bërë jehonë në Beograd, dhe shefi i misionit të Serbisë pranë BE-së, Daniell Apostolloviq, ka deklaruar se nuk do të hapen tre kapituj të rinj në negociata derisa çështja e ligjeve të mos zgjidhet.

Vetë presidenti Vuçiq, i cili mbështeti ndryshimet në ligjet e drejtësisë, në kontekstin e negociatave me BE-në ka kushtuar më shumë vëmendje çështjes së vetos. Serbia do të ishte e gatshme të heqë dorë nga e drejta e vetos për hir të anëtarësimit, tha Vuçiq më 16 shkurt në një intervistë për gazetën gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung.

“Aspekti më i rëndësishëm për ne është tregu i përbashkët dhe lëvizja e lirë e mallrave, njerëzve dhe kapitalit. Këto janë vlerat qendrore që duam t’i arrijmë përmes anëtarësimit në BE”, deklaroi Vuçiq, raportoi gazeta gjermane.

Ministria e Punëve të Jashtme të Serbisë, ashtu si dhe institucionet përgjegjëse për negociatat me BE-në, nuk janë prononcuar për këtë çështje.

Vuçiq nuk është i vetëm. I përballur me akuza për korrupsion, që kanë çuar në protesta dhe përplasje në rrugët e Tiranës, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, disa herë në dy muajt e fundit ka deklaruar se është i gatshëm të heqë dorë nga e drejta e vetos për një gjysmë-anëtarësim në BE.

Përballë akuzave për korrupsion, të cilat çuan në demonstrata dhe përplasje në rrugët e Tiranës, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, disa herë gjatë dy muajve të fundit ka deklaruar se është i gatshëm të heqë dorë nga e drejta e vetos për një “gjysmë-anëtarësim” në BE.

Institucionet shqiptare nuk janë prononcuar për këtë mundësi. Shqipëria ka hapur me sukses të gjitha kapitujt në negociatat për anëtarësim dhe tani pret të nisë mbylljen e tyre. Shqipëria, së bashku me Malin e Zi fqinj, janë vendet më të suksesshme sa u përket negociatave me Brukselin.

Pse ideja e Brukselit nuk është tërheqëse për Podgoricën?

Mali i Zi është shteti që ka avancuar më së shumti në procesin e anëtarësimit, me një perspektivë reale që të përfundojë negociatat dhe për t’u bërë anëtar i BE-së në fund të kësaj dekade.

Në këtë kontekst, oferta për një anëtarësim progresiv nuk është tërheqëse për këtë shtet, pasi Podgorica ndodhet në kilometrin e fundit të mbylljes së procesit negociator që çon drejt nënshkrimit të Marrëveshjes për Anëtarësim.

Ministrja për Integrimet Evropiane të Malit të Zi, Maida Gorçeviq, thotë për Radion Evropa e Lirë se në Podgoricë “janë të vetëdijshëm që ekzistojnë ide të ndryshme për anëtarësim me faza dhe shtresa” që për disa shtete mund të duket një rrugë më e lehtë dhe më e shpejtë. Mali i Zi, megjithatë, mbetet i përkushtuar ndaj modelit të bazuar në merita.

“Qëllimi ynë është i qartë: anëtarësim i plotë, të barabartë me të gjitha shtetet anëtare ekzistuese. Besojmë se një qasje e tillë është më e mira jo vetëm për shoqërinë dhe ekonominë malazeze, por edhe për vetë Bashkimin Evropian, sepse vetëm shtetet plotësisht të përgatitura mund të forcojnë më tej projektin evropian”, thotë Gorçeviq.

Lehtësim për Maqedoninë e Veriut

Para dy dekadash, Maqedonia e Veriut konsiderohej një nga vendet që kishte avancuar më shumë në integrimet evropiane. Sot, ajo është pengu më i madh i politikës për të drejtën e vetos të shteteve anëtare të BE-së.

Si kandidate për anëtarësim të plotë që nga viti 2005, Maqedonisë së Veriut i është premtuar që nga viti 2009 se do të hapte negociatat e pranimit sapo të zgjidhej mosmarrëveshja për emrin me Greqinë fqinje.

Mosmarrëveshja u zgjidh në vitin 2018, Greqia hoqi veton, por Bullgaria përdori të drejtën e saj të vetos dhe vazhdon ta bllokojë Maqedoninë e Veriut në procesin e integrimeve evropiane, duke insistuar në respektimin e trashëgimisë së përbashkët historike dhe gjuhësore, dhe duke kërkuar ndryshime kushtetuese dhe arsimore për të njohur minoritetin bullgar.

Nga Qeveria e Maqedonisë së Veriut thonë për Radion Evropa e Lirë se janë të gatshëm të përshtaten me ndryshimet e mundshme brenda BE-së.

“Në thelb, kjo do të nënkuptonte anëtarësim dhe prezencë institucionale në BE që nga viti 2027, por me kapacitet të kufizuar vendimmarrës, integrim gradual dhe me kushte, dhe monitorim të fuqishëm deri në përputhje të plotë me sistemin evropian. Si Qeveri, jemi plotësisht të vetëdijshëm për ndryshimet dinamike që ndodhin dhe për nevojën për t’i parashikuar dhe përshtatur me to”, theksuan nga ekzekutivi maqedonas.

Sinjal i mirëpritur nga Bosnja dhe Kosova

Pushtimi i Ukrainës, që tashmë ka hyrë në vitin e pestë, ka ringjallur procesin e zgjerimit që për vite me radhë kishte qenë “i fjetur”.

Bosnja dhe Hercegovina e cila edhe sot e kësaj dite ende po merr veten nga traumat e luftës që u zhvillua para 30 vjetësh, është një shembull tipik. Statusin e kandidatit e mori në dhjetor 2022, menjëherë pas Ukrainës dhe pikërisht për shkak të Ukrainës, edhe pse Sarajeva nuk kishte përmbushur kushtet e nevojshme që kishte vendosur më parë KE-ja.

Ministri i Punëve të Jashtme i Bosnje dhe Hercegovinës, Elmedin Konakoviq, tha javën e kaluar se ideja e anëtarësimit pa të drejtën e vetos ishte mbështetur prej tij disa vite më parë.

“Në fazën e parë, hapja e mundësisë që të hyjmë në BE pa të drejtën e vetos, me përmbushjen e mëtejshme të kushteve për të arritur në këtë fazë, është diçka fenomenale. Kjo do të thotë shumë, tërheq investime, rrit pagat dhe standardin e jetesës, mban të rinjtë në Bosnje dhe Hercegovinë dhe siguron më shumë fonde për të gjitha problemet, madje edhe për tramvajet në Sarajevë. Pra, kjo është diçka që vendi ka nevojë, dhe kur i japim fokus kësaj, gjithçka do të jetë më e lehtë dhe më e bukur”, deklaroi Konakoviq më 19 shkurt në Banjallukë.

Konakoviq aludoi dy probleme që rëndojnë jetën e përditshme në Bosnje dhe Hercegovinë. Sipas të dhënave të Unionit për kthim të qëndrueshëm nga 2023, në dekadën e fundit nga ky shtet kanë ikur afër 600.000 njerëz. Tragjedia e fundit e daljes nga shinat e një tramvaji të vjetër në Sarajevë nxiti protesta të qytetarëve të pakënaqur me funksionimin e dobët të shërbimeve publike.

Kosova, ku gjithashtu kujtimet e luftës janë ende të freskëta, është i vetmi shtet në grupin e zgjerimit që nuk ka statusin e vendit kandidat, edhe pse ka dorëzuar kërkesën në vitin 2022. Pesë shtete anëtare të BE-së nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, gjë që bllokon diskutimin mbi aplikimin për statusin e kandidatit.

Zëvendësministri i Punëve të Jashtme dhe i Diasporës i Kosovës, Kreshnik Ahmeti, vlerëson se duke i dhënë Kosovës status kandidati, BE-ja do të dërgonte një sinjal se procesi i integrimit për shtetet e Ballkanit Perëndimor do të ketë trajtim të barabartë për të gjitha, bazuar në meritat e secilit.

“MPJD-ja nuk komenton diskutimet eventuale të mbyllura të institucioneve të BE-së. Në rast se ky skenar hipotetik materializohet, ne do ta shqyrtojmë në kohën e duhur. Tani, për Kosovën është e rëndësishme të fillojë procesin zyrtar të integrimit, duke marrë statusin e kandidatit dhe pyetësorin”, thotë Ahmeti për Radion Evropa e Lirë.

“Ekspozimi i realitetit të ashpër”

Me këto fjalë, Adi Çerimagiq, analist për Ballkanin Perëndimor në Iniciativën Evropiane për Stabilitet (ESI) me seli në Berlin, e përshkruan debatin mbi të ashtuquajturin gjysmë-anëtarësim, pa të drejtën e vetos ose me monitorim të shtuar pas hyrjes në BE.

“Shtetet anëtare ende nuk kanë marrë një vendim politik thelbësor se nëse, kur dhe nën cilat kushte duan të pranojnë anëtarë të rinj”, vlerëson Çerimagiq.

Ai thekson se në vitet e fundit flitet për një momentum të ri dhe se është shënuar një përparim në procesin negociues, por se çështja kryesore politike mbetet e hapur: a dëshiron BE-ja zgjerim, në cilin afat kohor dhe sipas cilave kritere.

“Në një kontekst të tillë nuk është befasuese të shihen diskutime mbi modele alternative: nga anëtarësimi pa të drejtën e vetos, përmes mekanizmave më të rreptë të sanksionimit për regres, deri tek ideja e ashtuquajturit anëtarësim i përmbysur, sipas të cilës kandidatët do të bashkoheshin formalisht në bllok, dhe pastaj do të vazhdonin punën për t’u harmonizuar me rregullat dhe standardet”, thotë ai.

Çerimagiq konfirmon se detajet e modeleve të reja po shqyrtohen brenda institucioneve të BE-së, por informacionet e disponueshme janë të kufizuara:

“Pa vija të qarta të modelit që Komisioni Evropian mund të zhvillojë, është e vështirë të parashikohen qëndrimet e shteteve anëtare, dhe edhe më e vështirë të dallohen mundësitë e një kompromisi të mundshëm”.

Ai beson se për vendet e Ballkanit Perëndimor, rezultati më i mirë do të ishte që 27 shtetet anëtare të tregojnë vullnet politik dhe gatishmëri për një marrëveshje mbi një qëllim kyç ose të rëndësishëm për të gjitha kandidatët.

“Ky qëllim do të duhej të sigurojë besueshmërinë e BE-së dhe të forcojë mbështetjen politike për reformat te kandidatët – nga harmonizimi i legjislacionit me acquis-in evropian deri te forcimi i sundimit të ligjit dhe institucioneve demokratike. Për ta arritur këtë, BE-ja duhet t’u hapë kandidatëve rrugën drejt përfitimeve thelbësore të anëtarësimit: qasje në tregun e përbashkët dhe shfrytëzim të plotë të katër lirive të lëvizjes. Çdo gjë më pak se kaq do të ishte një mundësi tjetër e humbur”, thotë Çerimagiq.

A është i mundur anëtarësimi progresiv brenda kornizës ligjore ekzistuese?
Përgjigjja për këtë pyetje është e qartë: thjesht nuk është e mundur të pranohen anëtarë të rinj në BE pa e ndryshuar Traktatin e BE-së.

Traktati aktual nuk parashikon anëtarësim të kufizuar apo anëtarësim pa të drejtën e vetos. Të gjitha shtetet anëtare kanë të njëjtin status në rendin ligjor të BE-së.

Për të ndryshuar Traktatin e BE-së, është e nevojshme një marrëveshje unanime e të gjitha shteteve anëtare. Në kontekstin gjeopolitik aktual të BE-së, ky është një mision pothuajse i pamundur.

Nëse ndonjë vend përfundon negociatat për anëtarësim brenda kuadrit ligjor ekzistues, anëtarësimi do të realizohet sipas traktateve, me të drejta dhe obligime të plota./ REL

The post REL: Gjysmë-anëtarësim në BE, a është kjo e ardhmja e Ballkanit Perëndimor? appeared first on 5 Pyetjet.