Qindra tankera mbeten të bllokuara në Gjirin Persik, pasi mbetet e pamundur për to të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit pavarësisht një marrëveshjeje armëpushimi midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit.
Fakti që armëpushimi duket jashtëzakonisht i brishtë për momentin nuk i ka bindur pronarët e anijeve për rrezikun e kalimit. Ndërkohë, deklaratat e Donald Trump sot për rifillimin e luftës nëse Irani nuk i përmbahet “marrëveshjes së vërtetë” po e intensifikojnë më tej pasigurinë.
Megjithatë, edhe nëse armëpushimi rezulton i qëndrueshëm, analistët e industrisë theksojnë se do të duhet të kapërcehen pengesa të tjera që trafiku detar të kthehet në nivele normale.
Armëpushimi i brishtë
Që nga 24 orët e para të sulmit SHBA-Izrael ndaj Iranit deri më sot, Teherani ka ruajtur kontrollin e Ngushticës duke vendosur mina dhe duke kryer sulme ndaj anijeve tregtare, gjë që ka rritur ndjeshëm primet e sigurimit.
Sipas marrëveshjes së armëpushimit, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se vendi tani do të lejojë “kalimin e sigurt” të anijeve përmes Ngushticës, por këto anije do të duhet të koordinohen me Forcat e Armatosura Iraniane dhe kalimet do t’i nënshtrohen “kufizimeve teknike”.
Megjithatë, Irani të mërkurën akuzoi SHBA-në dhe Izraelin për shkelje të armëpushimit, veçanërisht në lidhje me sulmet masive dhe vdekjeprurëse izraelite në Liban. Agjencia e lajmeve Fars e Iranit raportoi se anijet cisternë të naftës që kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit ishin ndalur pasi Izraeli “shkelte armëpushimin” në Liban. Si rezultat, kërcënimi i një përgjithësimi të ri të luftës në Lindjen e Mesme mbetet, pasi lundrimi nëpër Ngushticë mbetet i bllokuar .
Hormuzi mbetet i mbyllur
Pas sulmeve izraelite në Liban, Garda Revolucionare paralajmëroi anijet në rajon se Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur dhe se kalimi është i mundur vetëm pas lejes së posaçme prej tyre.
“Vëmendje për të gjitha anijet në Gjirin Persik dhe Gjirin e Omanit. Stacioni detar i Gardës Revolucionare është këtu. Kalimi nëpër Ngushticën e Hormuzit mbetet i mbyllur dhe kërkohet leje nga Garda Revolucionare para kalimit. Çdo anije që përpiqet të kalojë do të shënjestrohet dhe do të shkatërrohet”, thanë autoritetet iraniane në një mesazh të dërguar të mërkurën.
Në të njëjtën kohë, Marina e Gardës Revolucionare Iraniane njoftoi në orët e para të mëngjesit të sotëm se anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit duhet të ndjekin dy rrugë alternative , më afër bregdetit iranian, duke përmendur mundësinë e “minave” në rrugët e zakonshme dhe më të hapura.
Sipas të dhënave nga 24 orët e fundit, vetëm një anije cisternë jo-iraniane dhe dy anije cisternë iraniane kanë kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit. Në të njëjtën kohë, janë konfirmuar edhe pesë lloje të tjera anijesh tregtare. Këto shifra janë më të ulëta se në ditët e mëparshme dhe të pakrahasueshme me 140 anijet në ditë që kalonin përpara luftës.
Në të njëjtën kohë, analistët e transportit detar thanë se aktualisht nuk kishte shenja të një grumbullimi masiv të anijeve ose radhëve për të kaluar nëpër Ngushticë. “Situata është shumë e paqëndrueshme për të marrë ndonjë angazhim”, tha Oscar Seikali, drejtor ekzekutiv i NSI Insurance Group, duke komentuar se sa i brishtë duket armëpushimi.
“Tarifat” iraniane
Ndërkohë, kushtet e kalimit, rregullimet për “taksat” iraniane dhe kuadri ligjor që rregullon kalimin mbeten të paqarta. “Nuk është e qartë nëse Irani do ta mbajë kontrollin e Hormuzit gjatë negociatave, por indikacionet janë se Republika Islamike refuzon të heqë dorë nga avantazhi i saj”, tha Windward në një shënim të mërkurën.
Analistët thonë se Irani mund të vazhdojë të veprojë si kujdestar i Ngushticës për sa kohë që numri i anijeve që kalojnë nëpër të mbetet relativisht i vogël. Megjithatë, nuk do të jetë në gjendje të përballojë më shumë se 100 anije në ditë që kalonin nëpër Ngushticë para luftës.
“Nuk ka gjasa që Irani të jetë në gjendje të zbatojë marrëveshje të përgjithshme tranziti, për shkak të kufizimeve të kapacitetit në aspektin e identifikimit të anijeve dhe kërkesave të vazhdueshme për drejtimin e anijeve përmes kanalit”, tha për New York Times Jack Kennedy, kreu i riskut të vendit në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut në S&P Global Market Intelligence.
Sidoqoftë, disa kompani transporti detar janë të gatshme të negociojnë me Iranin dhe madje të paguajnë miliona dollarë për kalimin . Këto kompani po vuajnë humbje të mëdha financiare për shkak të anijeve që presin të kalojnë nëpër Ngushticë, kështu që ato mund të jenë të gatshme të paguajnë shuma të mëdha për të nxjerrë anijet e tyre në Oqeanin Indian.
Megjithatë, kompanitë më të mëdha dhe më të konsoliduara të transportit detar mund të zbulojnë se bashkëpunimi me Iranin përbën një rrezik shumë të madh ligjor, veçanërisht nëse Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të vendosin sanksione ndaj Iranit.
“Deri në 15 anije në ditë”
Irani do të lejojë deri në 15 anije në ditë të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, bazuar në marrëveshjen e armëpushimit të arritur me Shtetet e Bashkuara, tha një burim i lartë iranian i paidentifikuar për agjencinë ruse të lajmeve TASS më herët sot.
