Lajmi për fitoren e Bullgarisë Progresive të ish-Presidentit Rumen Radev në zgjedhjet në vendin fqinj u prit me përmbajtje në Maqedoninë e Veriut. Fakti që, pas viteve të krizës dhe një sërë zgjedhjesh të parakohshme, dikush më në fund do të ketë shumicën absolute në Sofje, interpretohet si një parakusht për zgjidhjen e çështjeve të diskutueshme midis Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut.
Disa analistë në Shkup nuk ishin të lumtur për fitoren e Radevit, duke besuar se në Sofje ka shumë politikanë më liberalë se ai. Megjithatë, Maqedonia e Veriut tani duhet të përballet me realitetin e ri.
“Asnjë politikan bullgar nuk mund të dalë nga korniza bullgare ose nga doktrina e tyre kombëtare mbi çështjen maqedonase”, thotë për DW Marjan Gjorçev, ish-ambasadori maqedonas në Sofje.
“Nuk diskutohet që Bullgaria ishte e para që njohu një Maqedoni të pavarur, por ajo ka një problem me sovranitetin maqedonas, të cilin e shpreh përmes qëndrimit se ‘Maqedonia mund të anëtarësohet në BE, por maqedonizmi jo’. Radev nuk mund ta bëjë këtë për shkak të qëndrimeve politike atje, por as nuk ka autorizimin e qytetarëve për ta bërë këtë”, shton Gjorçev.
Kujt i përket Goce Delçev?
Marrëdhëniet midis dy vendeve kanë qenë të ftohta për dekada të tëra, sepse Sofja mohon identitetin maqedonas dhe e konsideron gjuhën maqedonase vetëm si një dialekt të bullgarishtes.
“Kompromisi” i vitit 2022, sipas të cilit Maqedonia e Veriut do të përfshijë pakicën bullgare midis popujve që përbëjnë këtë shtet, nuk po zbatohet nga autoritetet aktuale në Shkup. Sepse qeveria udhëhiqet nga konservatori Hristijan Mickoski.
Sipas Gjorçev, skena bullgare është më e bashkuar në qëndrimin e saj sesa ajo maqedonase. “Ne duhet të tregojmë të njëjtin unitet këtu. Ne duhet të kërkojmë mënyra për të bashkëpunuar, për të folur për të tashmen dhe të ardhmen, dhe jo se kujt i përket Goce Delçevi. A po debatojnë Franca dhe Gjermania se kujt i përket Karli i Madh?”
Por ai mendon se askush nuk mund ta fajësojë Bullgarinë për këtë çështje, sepse dikush ka nënshkruar se “kemi një histori të përbashkët” me Bullgarinë.
Ai i referohet qeverisë së mëparshme socialdemokrate në Shkup, e cila në vitin 2022 votoi në Parlament për të ashtuquajturin propozim francez dhe ra dakord me një pjesë të kërkesave bullgare. VMRO-DPMNE, qeveria aktuale, protestoi fuqishëm, duke folur për një “krim kundër një kombi të tërë”.
Në ç’mënyrë do të shkojë Radev?
Radev fitoi bindshëm kryesisht duke folur për korrupsionin e qeverisë së mëparshme. Megjithatë, ai u prit me skepticizëm në Evropë dhe me pyetjen nëse ai ishte “Viktor Orbani i ri” për shkak të marrëdhënieve të tij të mira me Moskën.
Ai vetë tha se Bullgaria do të “ndiqte rrugën evropiane”, por edhe se Evropa ka nevojë për “mendim kritik, pragmatizëm dhe rezultate reale”.
Sipas ish-ambasadorit, Radev ndoshta do të kërkojë bashkëpunim me vendet jashtë BE-së nëse vlerëson se kjo është në interes të Bullgarisë.
“Ai është një sovranist bullgar. Ai e di se si funksionon NATO dhe mund të vlerësojë se çfarë është e mirë për Evropën dhe çfarë është e mirë për Bullgarinë”, shton bashkëbiseduesi ynë./ DW
