Pretendimi i Donald Trump në fjalimin e tij vjetor drejtuar Kongresit të martën se Teherani po “punon për raketa që së shpejti do të arrijnë” Shtetet e Bashkuara duket se nuk mbështetet nga inteligjenca amerikane, thanë tre burime për Reuters, duke ngritur pyetje në lidhje me retorikën e presidentit amerikan në përpjekjen për të justifikuar një sulm të mundshëm ndaj Iranit.
Nuk ka pasur asnjë ndryshim në një vlerësim të paklasifikuar të vitit 2025 nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes e SHBA-së se Iranit mund t’i duhet deri në vitin 2035 për të zhvilluar një “raketë balistike ndërkontinentale të qëndrueshme ushtarake” (ICBM) duke përdorur automjete ekzistuese të lëshimit të satelitëve (SLV), thanë dy nga burimet.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, tha se “Presidenti Trump ka absolutisht të drejtë të theksojë kërcënimin serioz që paraqet Irani, një vend që ka bërtitur ‘vdekje Amerikës’ nëse fiton raketa balistike ndërkontinentale”. Megjithatë, një nga burimet vuri në dukje se edhe nëse Kina ose Koreja e Veriut – vende që punojnë ngushtë me Iranin – do të ofronin mbështetje teknologjike, Teheranit ka të ngjarë t’i duhen të paktën tetë vjet për të ndërtuar “diçka që është vërtet në nivelin e ICBM-së dhe funksionale”.
Burimet, të cilët folën në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së informacionit, thanë se nuk ishin në dijeni të ndonjë vlerësimi që arrin në përfundimin se Irani po zhvillon një raketë të aftë për të goditur Shtetet e Bashkuara kontinentale së shpejti, por nuk përjashtuan ekzistencën e një raporti më të fundit që nuk e kishin parë. New York Times ishte e para që raportoi se agjencitë e inteligjencës amerikane vlerësojnë se Irani ka të ngjarë të jetë vite larg nga përvetësimi i një aftësie të tillë.
Bisedime pa shumë përparim
Deklaratat e Trump erdhën ndërsa përfaqësuesit e SHBA-së dhe Iranit negociuan dje në Gjenevë mbi programin bërthamor iranian, pa ndonjë përparim të rëndësishëm në horizont që mund të parandalonte sulme të mundshme të SHBA-së, në një kohë të pranisë së shtuar ushtarake në rajon. Në fjalimin e tij, presidenti amerikan iu referua gjithashtu mbështetjes së Teheranit për grupet e armatosura, shtypjes së protestuesve dhe programeve të tij raketore dhe bërthamore, duke i përshkruar ato si një kërcënim për rajonin dhe Shtetet e Bashkuara. Pa paraqitur prova, ai pretendoi se Irani po përpiqej të rindërtonte programin e tij bërthamor, i cili – sipas tij – ishte “eliminuar” nga forcat ajrore amerikane me sulme në qershor të vitit të kaluar në tre objekte kryesore të pasurimit të uraniumit.
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, ka qenë më i kujdesshëm, duke thënë se Irani është “në një rrugë që një ditë mund t’i lejojë atij të zhvillojë armë të afta për të arritur Shtetet e Bashkuara kontinentale”. Teherani mohon se po kërkon një arsenal bërthamor, duke argumentuar se pasurimi i uraniumit – një proces që mund të çojë ose në karburant për centralet bërthamore ose në koka bërthamore, varësisht nga kohëzgjatja – është ekskluzivisht për qëllime paqësore.
Rrezja e raketave që po zhvillojmë është më pak se 2,000 kilometra, thotë Teherani.
Në një intervistë me India Today TV, Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, mohoi se vendi i tij po zgjeronte aftësitë e tij raketore. “Ne nuk po zhvillojmë raketa me rreze të gjatë veprimi. Ne e kemi kufizuar qëllimisht rrezen e tyre nën 2,000 kilometra”, tha ai, duke shtuar se “ne nuk duam të paraqesim një kërcënim global”. “Raketat tona ekzistojnë për mbrojtje dhe pengim.”
Komuniteti i inteligjencës amerikane dhe Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike kanë thënë se Irani e ndaloi programin e tij të armëve bërthamore në vitin 2003. Megjithatë, sipas IAEA-s, vitet e fundit Teherani ka vazhduar të pasurojë uranium, madje edhe në nivele afër atyre të kërkuara për sistemet e armëve.
Irani ka forcën më të madhe të raketave balistike në Lindjen e Mesme, të aftë për të goditur Izraelin, bazat amerikane në rajon dhe pjesë të Evropës. Ai gjithashtu ka zhvilluar automjete lëshimi hapësinor që kanë vënë satelitë në orbitë dhe që, sipas ekspertëve, teorikisht mund të modifikohen në raketa balistike ndërkontinentale.
David Albright, një ish-inspektor bërthamor i OKB-së dhe kreu i Institutit për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare, tha se ndërsa programi hapësinor i Iranit i lejon asaj të lëshojë raketa me rreze të gjatë veprimi, vendi është larg zhvillimit të një automjeti rihyrës të aftë për të mbrojtur një kokë bërthamore nga temperaturat dhe presionet ekstreme të rihyrjes në atmosferë. Në të njëjtën kohë, ekspertët vunë re se sulmet ajrore izraelite vitin e kaluar dhe në vitin 2024 shkaktuan dëme serioze në objektet kritike për prodhimin e raketave balistike me lëndë djegëse të lëngshme dhe të ngurta në Iran./ Protothema
