Partia Demokratike ka dërguar një raport të detajuar në të gjitha selitë diplomatike në Shqipëri, ku akuzon shumicën parlamentare për asgjësimin e të drejtave kushtetuese të opozitës dhe degradimin e standardeve demokratike në Kuvendin e Shqipërisë.
Raporti i plotë:
Shqipëria ndodhet në një moment kyç në procesin e integrimit europian, që duhet të shërbejë edhe si një mundësi për të forcuar demokratizimin e institucioneve shqiptare, përfshirë funksionimin demokratik të Kuvendit të Shqipërisë. Për fat të keq, kjo jo vetëm nuk po ndodh, por mazhoranca në Kuvend, me veprimet dhe mosveprimet e saj, po synon asgjësimin e rolit të opozitës në Parlament.
Qartësisht ka një përpjekje për të bashkuar shtetin me partinë në pushtet dhe shumica parlamentare, dita-ditës, e trajton Parlamentin si një institucion njëpartiak, ku vendimet diktohen jo nga forca e arsyes, jo nga përgjegjësia kushtetuese dhe të drejtat ligjore, por nga forca e numrave të tyre në Kuvend. Shumica vazhdon t’u mohojë deputetëve të opozitës ushtrimin e të drejtave të tyre parlamentare, duke i penguar në përmbushjen e detyrave për të mbrojtur interesin publik. Deri më sot, kërkesat tona për “mocion debat”, “interpelancë me Kryeministrin apo ministrat”, “seanca dëgjimore” në komisionet parlamentare, apo ngritjen e “komisioneve hetimore”, janë refuzuar në shumicën dërrmuese të tyre .
Nga ana tjetër, propozimet ligjore të deputetëve të opozitës (përfshirë projektligje apo amendamente) refuzon pa asnjë arsyetim, thjesht për faktin se janë propozime të një deputeti të opozitës. Madje, në disa raste është vërejtur që pas refuzimit të iniciativës ligjore të deputetëve të opozitës, i njëjti propozim është bërë nga një deputet i mazhorancës apo Këshilli i Ministrave dhe ai miratohet nga Kuvendi. Ky është tregues i qartë se mazhoranca nuk është e interesuar për dialog politik konstruktiv në Kuvendin e Shqipërisë.
Gjithashtu, me veprime të paprecedenta, në një numër të kosiderueshëm të seancave plenare, votimi i projektligjeve është kryer pa iu nënshtruar procesit të debatit parlamentar, duke i hedhur projektligjet në votim, pa u diskutuar më parë nga deputetët dhe pa garantuar transparencën për qytetarët tanë.
Z. Kryetar i Kuvendit,
Raporti për vitin 2025 për Shqipërinë i Komisionit Europian, thekson ndër të tjera se: “Parlamenti mundi t’i ushtrojë kompetencat e tij në një mënyrë pjesërisht efektive. Polarizimi politik, mungesa e dialogut të vërtetë politik dhe përplasjet midis shumicës qeverisëse dhe pjesëve të opozitës vazhduan të ndikojnë në veprimtarinë e Parlamentit, ndërsa proceset e konsultimit publik mbetën të kufizuara. Parlamenti gjithashtu pengohet nga mbikëqyrja e kufizuar ndaj ekzekutivit, ndërkohë që politizimi i emërimeve parlamentare në pozita të larta në organet kushtetuese apo institucionet e pavarura të krijuara me ligj mbeten një çështje serioze.”.
Ndërkohë, në një reagim publik të Delegacionit të Bashkimit Europian të datës 24 Mars 2026, ndër të tjera, nënvizohet se: “Delegacioni i BE-së rikujton se opozita ka një rol të rëndësishëm për të luajtur në parlament dhe në jetën demokratike të vendit, përfshirë dhe veçanërisht në kontekstin e reformave themelore.”.
Në përgjigje të këtij detyrimi në kuadër të procesit të integrimit europian, Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike dhe opozita në tërësi, që në nisje të Legjislaturës së XI, është e angazhuar në mënyrë kontruktive në Kuvendin e Shqipërisë, por dita-ditës mazhoranca po na pamundëson ushtrimin e përgjegjësive tona, duke synuar shndërrimin në fasadë të rolit të opozitës parlamentare.
Në çdo vend demokratik, një nga funksionet kyçe të Parlamentit — që zakonisht ushtrohet nga opozita — është roli i tij mbikëqyrës. Duke mbajtur në konsideratë edhe konstatimet e Raportit për vitin 2025 të Komisionit Europian, ku nënvizohet se “Parlamenti gjithashtu pengohet nga mbikëqyrja e kufizuar ndaj ekzekutivit”, ne kemi bërë gjithcka për të përmbushur këtë përgjegjësi, duke përdorur disa nga mekanizat e kontrollit që lejon Kushtetuta dhe Rregullorja e Kuvendit. Mirëpo, të drejtat tona janë mohuar në mënyrë konstante. E njëjta sjellje e përsëritur dëshmon se kemi të bëjmë me një strategji afatgjatë të shumicës socialiste për të kufizuar të drejtat e opozitës deri në asgjësimin e tyre të plotë.
Më konkretisht:
I. Në 6 muaj të funksionimit të Kuvendit të Shqipërisë në Legjislaturën e XI, ju keni refuzuar ngritjen e 5 Komisioneve Hetimore të kërkuara nga jo më pak se 35 deputetë, duke mos pranuar asnjë kërkesë për ngritjen e një Komisioni Hetimor, në kundërshtim flagrant me nenin 77 të Kushtetutës. Sipas nenit 77, paragrafi 2 i Kushtetutës së Shqipërisë, Parlamenti ka të drejtën dhe, me kërkesë të një të katërtës së anëtarëve të tij (35 deputetë), ka detyrimin të ngrejë një komision hetimor për të shqyrtuar një çështje të caktuar. E njëjta e drejtë garantohet edhe nga neni 25 i Rregullores së Kuvendit.
Sipas Kushtetutës dhe disa vendimeve të Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë: (1) Komisionet hetimore parlamentare janë një mekanizëm efektiv mbikëqyrës që funksionon ekskluzivisht brenda kompetencës mbikëqyrëse të Parlamentit dhe ngrihen për çështje të veçanta që lidhen funksionalisht me pushtetin legjislativ. Ngritja e tyre, kur kërkohet nga një e katërta e deputetëve, është e detyrueshme. (2) Në një demokraci parlamentare, nuk është shumica ajo që mbikëqyr qeverisjen — kjo është detyrë e opozitës. Prandaj, kjo e drejtë kushtetuese e pakicës për të ngritur komisione hetimore duhet të mbetet e pacenueshme. (3) Është e vërtetë që Gjykata Kushtetuese ka theksuar se e drejta për të zhvilluar hetime parlamentare nuk është e pakufizuar; kufizimi i saj qëndron në garantimin që objekti i hetimit të respektojë parimet dhe standardet kushtetuese. Megjithatë, Gjykata ka theksuar gjithashtu se, kur shumica pretendon se objekti i hetimit shkel këto standarde, ajo është e detyruar të propozojë formulime alternative, duke i mundësuar pakicës të riformulojë kërkesën e saj në përputhje me to.
Në të gjitha rastet, opozita ka shprehur gatishmërinë të mirëpresë cdo formulim alernativ të shumicës parlamentare mbi objektin e hetimit, dhe nga ana juaj është refuzuar të bëhet. Për pasojë, mazhoranca me votim politik ka refuzuar të drejtën kushtetuese të opozitës, për ngritjen e këtyre Komisioneve Hetimore (5 refuzuar dhe 0 pranuar):
1. Kërkesë për ngritjen e Komisionit Hetimor Nr. 2892 Prot., datë 13.10.2025 – mbi kontrollin e ligjshmërisë së veprimeve dhe mosveprimeve të organeve të pushtetit qëndror e lokal, për përdorimin e burimeve shtetërore për qëllime elektorale në zgjedhjet e përgjithshme të 11 Majit 2025.
2. Kërkesë për ngritjen e Komisionit Hetimor nr. 2991 prot., datë 20.10.2025 – mbi verifikimin e ligjshmërisë së veprimeve të zyrtarëve publikë shqiptarë në raportet me ish-agjentin special të FBI Charles McGonigal.
3. Kërkesë për ngritjen e Komisionit Hetimor nr. 3117 Prot., datë 28.10.2025 – mbi kontrollin e ligjshmërisë në administrimin e fondeve europiane të programit IPARD II.
4. Kërkesë për ngritjen e Komisionit Hetimor nr. 1404 Prot., datë 01.04.2026 – mbi kontrollin e ligjshmërisë së veprimeve/mosveprimeve të Autoritetit Rrugor Shqiptar (ARRSH) për realizimin e investimeve në infrastrukturën rrugore.
5. Kërkesë për ngritjen e Komisionit Hetimor nr. 1440 Prot., datë 03.04.2026 – mbi kontrollin e ligjshmërisë në funksionimin e AKSHI-t, masat e marra për mbrojtjen e të dhënave personale të qytetarëve dhe rreziqet për sigurinë kombëtare si vend anëtar i NATO-s.
II. Në 6 muaj të funksionimit të Kuvendit të Shqipërisë në Legjislaturën e XI, ju keni refuzuar 7 kërkesa për interpelancë me Kryeministrin dhe 2 kërkesa për interpelancë me Zëvendëskryeministrin. Ndërkohë kërkesa për interprelancë me Ministrat apo seanca të pyetje-përgjigjeve me to janë jashtë afatit kushtetues të realizimit të tyre (për ilustrim: 3 kërkesa për interprelancë me Ministrin e Shëndetësisë apo 2 kërkesa për seancë pyetje – përgjigje po me të).
Ky veprim është në kundërshtim me nenin 80 pika 1 të Kushtetutës, ku përcaktohet se: “Kryeministri dhe çdo anëtar tjetër i Këshillit të Ministrave është i detyruar t’u përgjigjet interpelancave dhe pyetjeve të deputetëve brenda tri javëve.”. Po kështu, ky veprim bie ndesh me nenet 90, 92, 95, 96 dhe 97 të Rregullores së Kuvendit.
Sipas nenit 90 të Rregullores së Kuvendit, “1. Çdo deputet ka të drejtë t’i bëjë pyetje Kryeministrit ose çdo anëtari tjetër të Këshillit të Ministrave. Deputetët ia paraqesin pyetjet Kryetarit të Kuvendit, i cili vë në dijeni anëtarin e Këshillit të Ministrave, të cilit i drejtohet pyetja.”. Nga ana tjetër, neni 92 parashikon se: “1. Në fillim të çdo seance plenare, të paktën 45 minuta i kushtohen seancës së pyetjeve, me përjashtim të rastit kur në kalendarin e punimeve është përcaktuar ndryshe. Anëtari i Këshillit të Ministrave është i detyruar t’u përgjigjet pyetjeve në fillim të çdo seance plenare. Kryeministri, një herë në javë, është i detyruar t’u përgjigjet pyetjeve për 30 minuta.”.
Gjithashtu, neni 96 i Rregullores së Kuvendit, parashikon se: “1. Interpelancë është kërkesa me shkrim drejtuar Kryeministrit, Zëvendëskryeministrit ose çdo anëtari tjetër të Këshillit të Ministrave për të marrë shpjegime për motivet, synimet dhe qëndrimin e Këshillit të Ministrave ose lidhur me aspekte të rëndësishme të veprimtarisë së tyre. Interpelanca i paraqitet Kryetarit të Kuvendit, i cili vë në dijeni menjëherë anëtarin e Këshillit të Ministrave, të cilit i drejtohet kërkesa për interpelancë. 3. Ato parashikohen të zhvillohen në seancë plenare, si rregull, në tri të hënat pasardhëse nga data e paraqitjes.”.
Llogaridhënia në Kuvend e Kryeministrit, Zëvendëskryeministrit dhe ministrit nuk është opsionale, por një detyrim sipas Kushtetutës dhe Rregullores së Kuvendit, në përputhje me parimin e ndarjes dhe balancimit të pushteteve. Llogaridhënia nuk është proces i delegueshëm, qoftë kur ndodh përpara organeve të drejtësisë, qoftë kur ndodh përpara Kuvendit. Kjo për faktin se llogaridhënia nuk është e drejtë apo kompetencë (që mund të delegohet), por është një detyrim për funksionarin publik (që nuk mund të delegohet).
Sjellim në vëmendjen tuaj se në 6 muaj të kësaj Legjislature, keni refuzuar këto interpelanca të kërkuara me Kryeministrin (7 refuzuar , 0 pranuar):
1. Kërkesë për interpelancë nr. 2648 Prot., datë 29.09.2025 – mbi ndikimin e krimit të organizuar në ekonomi dhe fuqizimit të tij përmes lejeve, licencave apo fondeve publike të dhëna nga autoritetet qeveritare.
2. Kërkesë për interpelancë nr. 2921 Prot., datë 14.10.2025 – mbi aksionin e prishjes së ndërtimeve pa leje, jashtë procedurave ligjore të parashikuara dhe pa vendim gjyqësor të formës së prerë.
3. Kërkesë për interpelancë Nr. 240 Prot., datë 19.01.2026 – mbi masat e marra nga Qeveria për mbrojtjen e të dhënave personale që administrohen nga AKSHI.
4. Kërkesë për interpelancë Nr. 1046 Prot., datë 09.03.2026 – mbi funksionimin e Koorporatës Shqiptare të Investimeve në administrimin e pronave publike.
5. Kërkesë për interpelancë Nr. 1176 Prot., datë 18.03.2026 – mbi pezullimin e licencës së kompanisë shtetërore ajrore Air Albania.
6. Kërkesë për interpelancë Nr. 1177 Prot., datë 18.03.2026 – mbi anullimin e tenderit për Portin e ri të Durrësit në Porto Romano.
7. Kërkesë për interpelancë Nr. 1439 Prot., datë 03.04.2026 – mbi standardet e verifikimit institucional dhe masat e marra për zbatimin e Ligjit antimafia dhe legjislacionit kundër pastrimit të parave në vendimmarrjet e Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU).
