Bisedimet e para trepalëshe për paqe midis Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara që nga fillimi i luftës filluan në Abu Dhabi në një moment kritik. Pothuajse katër vjet pas pushtimit rus, diplomacia po rikthehet në plan të parë, pas lëvizjeve të fundit të Donald Trump me operacionin në Venezuelë, kërcënimeve ndaj Iranit, pretendimit për Grenlandën, formimit të “Këshillit të Paqes” dhe gjithçkaje që presidenti amerikan ka thënë ditët e fundit – veçanërisht në Davos – dhe ka shumë.
Në mbrëmje, negociatat zyrtare
Por nëse diçka bie në sy nga shumë gjërat që ka thënë udhëheqësi amerikan, ajo është dëshira e tij për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Pas gjithë kësaj, bisedimet trepalëshe filluan sot në Abu Dhabi, pa qenë e qartë nëse kjo është një përpjekje e vërtetë për një zgjidhje, madje edhe një “njohje”, apo një përsëritje tjetër e një bllokimi të njohur.
Aktualisht, sipas informacioneve të SkyNews nga pala ukrainase, po zhvillohen bisedime joformale dhe negociatat zyrtare pritet të fillojnë në mbrëmje. Siç raportohet, negociatat pritet të jenë bisedimet e para të drejtpërdrejta trepalëshe për paqe që nga fillimi i luftës së Rusisë.
Diplomacia ekspres nga Davosi në Moskë dhe Emiratet e Bashkuara Arabe
24 orët e fundit para fillimit të bisedimeve ishin të ngjeshura. Të dërguarit e Donald Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, fluturuan nga Davosi për në Moskë, ku zhvilluan gati katër orë bisedime me Vladimir Putinin. Më pas ata fluturuan direkt, në një udhëtim pesë-orësh, për në Emiratet e Bashkuara Arabe, në një maratonë diplomatike që tregon urgjencën e Uashingtonit për të hapur një kanal komunikimi dhe për të sjellë rezultate të prekshme progresi.
Pavarësisht mesazheve optimiste që dolën nga Davosi, ku Trump u takua me Zelenskyn, burimet me njohuri për zhvillimet ushtarake duken shumë më të kujdesshme. Një burim amerikan që këshillonte zyrtarët e Pentagonit e quajti procesin diplomatik një “farsë”, duke argumentuar se diplomacia nuk pasqyron realitetin në terren. Dhe ky realitet reduktohet në çështjen kryesore, e cila nuk është gjë tjetër veçse territori.
Gjembi i sovranitetit territorial
Çështja e sovranitetit territorial mbetet pengesa më e madhe për çdo marrëveshje paqeje. Rusia kërkon kontroll të plotë të Donbasit, ndërsa Ukraina kategorikisht refuzon çdo lëshim, veçanërisht në zonat që Moska as nuk i kontrollon ushtarakisht. Kremlini përsëriti, nëpërmjet Dmitry Peskov, se tërheqja e forcave ukrainase nga Donbasi është një “kusht shumë i rëndësishëm” për t’i dhënë fund luftës.
Volodymyr Zelensky, nga ana e tij, konfirmoi se çështjet territoriale do të shtroheshin në tryezë, por e bëri të qartë se Ukraina nuk do të dorëzonte territoret që mbrojti me kosto të madhe njerëzore dhe ushtarake.
“Letra” e Budanovit
Në këtë klimë të vështirë, Kievi duket se ka një kartë të fuqishme negociuese, sipas një analize nga Sky News. Kjo kartë e fortë është një ukrainas që është në emër të Zelensky-t në Abu Dhabi. Ky është Kyrylo Budanov, ish-kreu i shërbimit të inteligjencës ushtarake të Ukrainës, i cili së fundmi mori një rol politik si shefi i stafit të presidentit ukrainas dhe tani konsiderohet një figurë me rëndësi të veçantë në Uashington.
Sipas një burimi amerikan që foli me median britanike nën konfidencialitet të rreptë, Budanov është “i vetmi anëtar i zyrës së Zelensky-t që merret vërtet seriozisht”. Agjencitë ushtarake dhe të inteligjencës amerikane e respektojnë thellësisht atë, gjë që u jep pozicioneve ukrainase besueshmëri më të madhe në sytë e Shteteve të Bashkuara. Ky avantazh për Zelensky-n do të thotë shumë, veçanërisht në botën e Donald Trump, ku vlerësimi personal dhe respekti për njerëzit janë me rëndësi më të madhe që ai dhe stafi i tij të bashkëpunojnë.
Pse tani dhe pse në Abu Dhabi?
Pyetja që mbetet është pse ky takim po zhvillohet tani dhe pse u zgjodh Abu Dhabi. Përgjigja mund të qëndrojë në kuptimin që asnjëra palë nuk do të paraqitej pa e konsideruar, të paktën teorikisht, një kompromis të mundshëm. Kjo është përgjigjja e pyetjes “pse” tani.
Pse në Emiratet e Bashkuara Arabe? Sepse, padyshim, ato funksionojnë si terren neutral, larg qendrave tradicionale diplomatike, duke ofruar një mjedis më pak të ngarkuar me simbolikë, etj.
Vlerësimi në komentin e SkyNews mbi bisedimet në Abu Dhabi është se të dyja palët janë kërkuese, por janë të gatshme të arrijnë një kompromis. Mbetet të shihet rezultati i një sipërmarrjeje tjetër, për të cilën as nuk e dimë nëse ukrainasit dhe rusët janë në të njëjtën dhomë apo po flasin përmes SHBA-së. Megjithatë, çështja territoriale përcakton gjithçka dhe është gjembi më i madh në rrugën e gjetjes së ndonjë zgjidhjeje paqësore.
