Hajro Limaj: Thirrje Gjykatës Kushtetuese

PEZULLONI URGJENTISHT MARREVESHJET  E EDI RAMES PER ISHULLIN E SAZANIT DHE TE ZVERNECIT.

ESHTE DHUNUAR DHE SHKELUR RENDE KUSHTETUTA DHE LIGJI JU DETYRON TE MBRONI SOVRANITETIN  DHE SIGURINE KOMBETARE.

1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë

• Neni 131 – Gjykata Kushtetuese shqyrton aktet që cenojnë rendin kushtetues, sovranitetin, sigurinë kombëtare dhe funksionimin e institucioneve.
• Neni 2 – Sovraniteti i Republikës së Shqipërisë është i patjetërsueshëm dhe i pandashëm.
• Neni 4 – Organet publike janë të detyruara të veprojnë vetëm në bazë të ligjit.
• Neni 7 – Ndarja dhe kontrolli i pushteteve është parim themelor i rendit kushtetues.
• Neni 170 – Masat e jashtëzakonshme dhe detyrimi i institucioneve për të mbrojtur rendin kushtetues.

2. Ligji nr. 8577/2000

“Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese”, i cili përcakton:

• kompetencat ekskluzive të Gjykatës,
• procedurat e shqyrtimit,
• pezullimin e akteve ekzekutive,
• masat e menjëhershme kur rrezikohet rendi kushtetues.

3. Parimet e sigurisë kombëtare të NATO-s dhe BE-së

Të cilat kërkojnë:

• mbrojtjen e integritetit territorial,
• mbrojtjen e zonave strategjike,
• mbrojtjen e infrastrukturës kritike,
• transparencë në kontratat strategjike.

. JURISPRUDENCA E GJYKATËS KUSHTETUESE (E INTEGRUAR)

Gjykata Kushtetuese ka vendosur në mënyrë të përsëritur se:

1. Aktet që prekin sigurinë kombëtare kërkojnë shqyrtim të menjëhershëm

• Vendimi nr. 26/2007
• Vendimi nr. 14/2016
• Vendimi nr. 5/2019

Këto vendime theksojnë se çdo akt që prek integritetin territorial, sigurinë kombëtare ose pasuritë strategjike duhet të pezullohet menjëherë.

2. Gjykata ka kompetencë të pezullojë akte ekzekutive

• Vendimi nr. 20/2008
• Vendimi nr. 9/2013

Gjykata ka pezulluar akte të qeverisë kur ka ekzistuar rrezik i drejtpërdrejtë për rendin kushtetues.

3. Gjykata ka detyrimin të veprojë kur rrezikohet sovraniteti

• Vendimi nr. 6/2010
• Vendimi nr. 1/2020

Gjykata ka theksuar se sovraniteti territorial është i paprekshëm dhe çdo akt që e cenon duhet të shqyrtohet me prioritet absolut.

. REFERENCA TË GJEDNJ (E INTEGRUAR)

Gjykata Evropiane e të

Drejtave të Njeriut ka vendosur se:

1. Shteti ka detyrimin pozitiv të mbrojë territorin dhe pasuritë publike

• Çështja Öneryildiz kundër Turqisë
• Çështja Budayeva kundër Rusisë

Këto vendime theksojnë se shteti duhet të ndërhyjë menjëherë kur ekziston rrezik për territorin, pasuritë publike dhe sigurinë e qytetarëve.

2. Transparenca në kontratat publike është detyrim kushtetues

• Çështja Tătar kundër Rumanisë
• Çështja Guerra kundër Italisë

GjEDNJ ka theksuar se mungesa e transparencës në vendime që prekin sigurinë kombëtare përbën shkelje të të drejtave themelore.

ARGUMENTE TË SIGURISË KOMBËTARE (TË ZGJERUARA)

1. Cenimi i zonave strategjike

Dhënia e zonave Sazan, Zvërnec, Nartë përbën:

• rrezik për mbrojtjen territoriale,
• cenim të kapaciteteve ushtarake,
• rrezik për operacionet e NATO-s,
• rrezik për mbrojtjen e kufijve detarë.

2. Rrezik për sovranitetin territorial

Dhënia e pasurive publike subjekteve të huaja pa transparencë:

• krijon varësi ekonomike,
• cenon sovranitetin ekonomik,
• krijon precedent të rrezikshëm për kapjen e territorit.

3. Rrezik për stabilitetin institucional

Mosreagimi i institucioneve:

• rrit tensionet,
• nxit radikalizimin e protestave,
• krijon perceptimin e kapjes së shtetit.

4. Rrezik për rendin kushtetues

Nëse Gjykata nuk vepron:

.protestat mund të përshkallëzohen,

• mund të ketë përplasje civile,
• mund të dëmtohet stabiliteti i shtetit.