Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, thotë se një armëpushim është ende në fuqi me Iranin, pavarësisht një përplasjeje midis Iranit dhe shkatërruesve detarë amerikanë në Ngushticën e Hormuzit, për të cilën të dyja palët fajësuan njëra-tjetrën.
SHBA-të thanë se Irani lëshoi raketa, dronë dhe anije të vogla kundër tre prej anijeve të saj luftarake, në atë që e quajti një “sulm të paprovokuar”. Trump tha se Irani “u luajti me ne sot”.
Ndërkohë, komanda më e lartë ushtarake e Iranit pretendoi se SHBA-të kishin shënjestruar një tanker iranian nafte dhe një anije tjetër që po i afrohej Ngushticës së Hormuzit dhe kishin kryer “sulme ajrore” në disa zona bregdetare.
Kjo përshkallëzim i tensioneve vjen një ditë pasi ministria e jashtme e Iranit tha se po shqyrtonte një propozim të SHBA-së për t’i dhënë fund luftës.
Në një shenjë të mëtejshme të brishtësisë së armëpushimit, herët të premten, Ministria e Mbrojtjes e Emirateve të Bashkuara Arabe tha se mbrojtja e saj ajrore po “angazhohej në mënyrë aktive” ndaj një sulmi me raketa dhe dronë nga Irani.
Mediat shtetërore iraniane fillimisht raportuan për “shpërthime” në Ngushticën e Hormuzit, duke i përshkruar ato si një “shkëmbim zjarri” me “armikun”. Ndërkohë, mediat lokale raportuan se shpërthime u dëgjuan në Teheran.
Jo shumë kohë më pas, një deklaratë nga komanda më e lartë ushtarake e Iranit tha se “sulmet ajrore” të SHBA-së goditën brigjet e Bandar Khamir, Sirik dhe ishullit Qeshm.
Tha se reagoi menjëherë duke sulmuar anijet ushtarake amerikane, duke shkaktuar “dëme të konsiderueshme” dhe akuzoi SHBA-në për “shkelje të armëpushimit”.
Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) i përshkroi sulmet iraniane si “të paprovokuara”, duke thënë se forcat iraniane lëshuan “raketa të shumta, dronë dhe anije të vogla” ndërsa shkatërruesit me raketa të telekomanduara të Marinës Amerikane kaluan nëpër ngushticë.
Centcom tha se kishte “eliminuar kërcënimet nga brenda dhe kishte synuar objektet ushtarake iraniane përgjegjëse për sulmin ndaj forcave amerikane, duke përfshirë vendet e lëshimit të raketave dhe dronëve; vendet e komandës dhe kontrollit; dhe nyjet e inteligjencës, mbikëqyrjes dhe zbulimit”.
“Centcom nuk kërkon përshkallëzim, por mbetet i pozicionuar dhe i gatshëm për të mbrojtur forcat amerikane”, vazhdoi deklarata.
Duke postuar në Truth Social, Trump tha se SHBA-të kishin shkatërruar disa anije të vogla që “binin kaq bukur në Oqean, shumë si një flutur që bie në varrin e saj!”
“Sulmuesve iranianë iu shkaktua dëm i madh”, vazhdoi ai.
Presidenti amerikan përsëriti gjithashtu një paralajmërim në lidhje me marrëveshjen e paqes: “Ashtu siç i rrëzuam përsëri sot, do t’i rrëzojmë shumë më fort dhe shumë më dhunshëm në të ardhmen, nëse nuk e nënshkruajnë Marrëveshjen e tyre, SHPEJT!”
Një burim izraelit i tha BBC-së se nuk kishte “asnjë përfshirje të Izraelit” në sulmet e fundit.
Rritja e tensioneve vjen pavarësisht se presidenti amerikan tha ditët e fundit se lufta në Iran do të “mbarojë shpejt”.
Agjencia amerikane e lajmeve Axios kishte thënë se Shtëpia e Bardhë beson se mund të jetë duke u afruar drejt një memorandumi mirëkuptimi prej 14 pikash me Iranin , i cili mund të vendosë një kornizë për negociata më të hollësishme bërthamore.
Të mërkurën, një zëdhënës i ministrisë së jashtme iraniane tha se propozimi i fundit i SHBA-së po shqyrtohej dhe se Teherani do t’i ndante pikëpamjet e tij me ndërmjetësit pakistanezë.
Ministri i Jashtëm i Pakistanit tha se vendi i tij po “përpiqej ta shndërronte këtë armëpushim në një përfundim të përhershëm të kësaj lufte”.
Por një anëtar i lartë i parlamentit të Iranit e ka hedhur poshtë memorandumin e mirëkuptimit prej 14 pikash si një “listë dëshirash”.
Zëdhënësi i komisionit të sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme të parlamentit iranian, Ebrahim Rezaei, shkroi në X se Irani “e ka gishtin te këmbëza”, duke paralajmëruar se Irani do të “jepte një përgjigje të ashpër dhe që do të shkaktonte keqardhje” nëse SHBA-të nuk “dorëzoheshin dhe nuk ofronin kushtet e nevojshme”.
Si SHBA-ja ashtu edhe Irani kanë kërcënuar me përshkallëzim të dhunës nëse nuk përmbushen kushtet e tyre përkatëse për një marrëveshje paqeje.
Në një postim në Truth Social më 6 maj, Trump shkroi se nëse Irani nuk bie dakord për një marrëveshje, “bombardimet do të fillojnë dhe, për fat të keq, do të jenë në një nivel dhe intensitet shumë më të lartë se më parë”.
Trump kishte thënë më parë se Operacioni Epic Fury – ofensiva fillestare SHBA-Izrael në Iran – do të përfundonte “duke supozuar se Irani pranon të japë atë për të cilën është rënë dakord”. Përpara kësaj deklarate, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, kishte thënë se operacioni kishte mbaruar dhe kishte arritur objektivat e tij.
Trump tha gjithashtu, jo për herë të parë, se Irani kishte rënë dakord të mos kishte kurrë një armë bërthamore “ndër të tjera” – një pretendim që nuk është konfirmuar nga Teherani. Programi bërthamor i Iranit ka qenë një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjes midis dy palëve./ BBC
