Andrew Puzder, ambasadori i Shteteve të Bashkuara në BE tha se Europa duhet të respektojë marrëveshjen tregtare me SHBA.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, njoftoi së fundmi se do të rivendoste tarifa më të larta për automobilat dhe kamionët e prodhuar në BE nga 15 përqind në 25 përqind. Sigurisht, kori i zakonshëm i kritikëve thirri “proteksionizëm” dhe “luftë tregtare”. Por kjo nuk ishte një përshkallëzim në vetvete. Ishte pasojë e zvarritjes së BE-së për muaj të tërë, ndërsa gëzonte përfitimet e një marrëveshjeje tregtare SHBA-BE për të cilën ra dakord pa përmbushur pjesën e saj të marrëveshjes.
Në fillim të mandatit të dytë të Trump, SHBA-të u përballën me një marrëdhënie tregtare të pabarabartë me BE-në. Eksportuesit amerikanë u përballën me barriera tregtare me tarifa të larta dhe jo-tarifore në sektorë nga bujqësia te shërbimet dixhitale, ndërsa makinat, makineritë, produktet farmaceutike, verërat, mishrat, djathrat dhe mallrat luksoze evropiane hynë në tregun amerikan duke u detyruar të paguanin taksa relativisht të ulëta. Rezultati ishte një deficit tregtar mallrash në vitin 2024 prej më shumë se 235 miliardë dollarësh në favor të BE-së.
Pra, në mars të vitit 2025, Trump vendosi një tarifë prej 25 përqind për importet e automobilave, përfshirë ato nga BE-ja. E kombinuar me një tarifë të Kombit Më të Favorizuar, norma efektive e tarifës për automobilat e prodhuar në BE ishte 27.5 përqind. Deri në maj të vitit 2025, negociatat me BE-në “nuk po çonin askund”, tha Trump, kështu që ai rekomandoi një tarifë të drejtpërdrejtë prej 50 përqind për të gjitha mallrat e BE-së duke filluar nga 1 qershori.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, kërkoi një zgjatje deri më 9 korrik të atij viti, duke u zotuar se “Evropa është gati të përparojë bisedimet me shpejtësi dhe vendosmëri”. Trump deklaroi se ishte “privilegji” i tij ta bënte këtë, vetëm që BE të mos arrinte ta përmbushte afatin e vet. Më 11 korrik, Trump i dërgoi një letër von der Leyen duke deklaruar se që nga 1 gushti, tarifa e SHBA-së për mallrat e BE-së do të rritej në 30 përqind.
Më 27 korrik 2025, Trump dhe von der Leyen arritën një marrëveshje në nivel politik (e ashtuquajtura Marrëveshja Turnberry). Negociatorët nga të dyja palët u ulën seriozisht dhe më 21 gusht njoftuan një Kornizë mbi një Marrëveshje mbi Tregtinë Reciproke, të Drejtë dhe të Ekuilibruar. Ata thanë se ndanin një “vendosmëri të përbashkët për të zgjidhur çekuilibrat tanë tregtarë dhe për të çliruar potencialin e plotë të fuqisë sonë të kombinuar ekonomike”. Sipas kushteve të marrëveshjes kornizë, SHBA-të ranë dakord të vendosnin një tarifë prej 15 përqind për importet e makinave, farmaceutikëve dhe produkteve të tjera evropiane, ndërsa BE-ja ra dakord të “eliminonte tarifat për të gjitha mallrat industriale amerikane”. Palët gjithashtu u zotuan “të punonin së bashku për të zvogëluar ose eliminuar barrierat jo-tarifore” për tregtinë.
Ndërkohë angazhimet e BE-së janë të qarta: tarifa zero për qind për të gjitha eksportet industriale të SHBA-së; kuota pa taksa për mallrat kryesore bujqësore të SHBA-së; dhe ndryshime dhe fleksibilitete për SHBA-në mbi rregulloret e rënda që në disa raste diskriminojnë kompanitë amerikane. BE-ja nuk i është përmbajtur të gjitha këtyre angazhimeve, dhe nëse një marrëveshje është marrëveshje, ne presim që ajo ta bëjë këtë në çdo hollësi, gjë që do ta vendosë marrëdhënien tonë tregtare në një trajektore të qëndrueshme rritjeje për të ardhmen.
Trump ka parë mjaftueshëm. Më 1 maj ai njoftoi rivendosjen e synuar të tarifave prej 25 përqind për makinat e pasagjerëve dhe kamionët e lehtë të importuar nga BE-ja, sepse BE-ja “nuk po i përmbahet marrëveshjes sonë tregtare të dakordësuar plotësisht”. Veprimi ishte i ngushtë, kirurgjikal dhe proporcional. Ai do të zbatohej vetëm për automjetet e përfunduara, jo për pjesët ose për makinat e montuara në fabrikat amerikane nga kompanitë evropiane.
Më 7 maj, pas “një telefonate të shkëlqyer” me von der Leyen, Trump pranoi të shtyjë datën për rivendosjen e tarifave të automjeteve deri më 4 korrik. Ndërsa perspektivat për një marrëveshje duken sigurisht më të mira pas telefonatës së tyre, të gjithë sytë do të jenë tek ajo që do të dalë nga trilogjet. Por mesazhi i Trump mbeti i pagabueshëm: SHBA-të do ta respektojnë Marrëveshjen Kornizë kur partneri ynë të bëjë të njëjtën gjë. Përndryshe, ne do t’i mbrojmë punëtorët dhe industritë tona.
Në vend të një përpjekjeje për të nxitur një luftë tregtare, tarifat e automjeteve përfaqësojnë zbatimin e vonuar të një paqeje tregtare me të cilën vetë BE-ja deri më tani nuk ka arritur të përmbushë – dhe mund të përpiqet ta ndryshojë. Trump ka demonstruar vazhdimisht se preferon një marrëveshje ndaj një mosmarrëveshjeje – dhe ne kemi një marrëveshje. BE-ja ka ende kohë për të zgjedhur bashkëpunimin mbi konfrontimin. Ne shpresojmë sinqerisht se do të ndodhë.
