Fraza që i atribuohet Charles de Gaulle gjatë presidencës së tij në fillim të viteve 1960 nuk është verifikuar kurrë si e thënë prej tij, dhe as nuk është hedhur poshtë… Fraza specifike e përdorur nga një prej Presidentëve emblematikë të Francës, një nga ata që mund të mos kenë qenë “të dashur”, por që lanë një trashëgimi të rëndësishme – për të tjerët – dhe që janë madje përgjegjës për imazhin aktual të “Hexagon” – është, megjithatë, absolutisht tregues se sa e vështirë është detyra e qeverisjes së një prej vendeve më kritike për ekuilibrin në Evropë.
François Bayrou në largim – Kryeministri i 4-t në më pak se dy vjet – mund të mos jetë një nga “fanatikët” e trashëgimisë së De Gaulle, por ai u përpoq të bënte largimin e tij “heroik”. Bayrou identifikoi dhe theksoi çështjen se shkalla me të cilën Franca po rrit deficitin e saj buxhetor është në thelb një hipotekë mbi pavarësinë e saj, por duke propozuar një buxhet me shkurtime prej 44 miliardë eurosh pa pasur as shumicën absolute dhe as atë relative, është e qartë se keni vendosur ta braktisni anijen përpara se të fundoseni, qoftë edhe politikisht, me të.
Për gati nëntë muaj, François Bayrou mezi i komunikoi forcat politike të ndara të vendit çështjet që ngriti në një debat publik në mesin e korrikut. Brenda nëntë muajsh, ai foli shumë pak në publik dhe dy fjalimet e tij brenda pak orësh në fund të gushtit ishin vetëm për të njoftuar se ai po e çonte çështjen e buxhetit në seancën plenare të Asamblesë Kombëtare Franceze dhe po kërkonte një votëbesim.
Bayrou nuk është i papërvojë në politikë dhe në përgjithësi nuk i pëlqejnë veçanërisht “lëvizjet” politike. Besnik ndaj qendrës që nga fillimi i karrierës së tij politike, ai mund të ketë zgjedhur daljen dhe shfaqjen e borxhit francez si problemin më të vështirë dhe të dhimbshëm, por në thelb ishte e qartë nga buzëqeshja e tij e gjerë – megjithëse e hidhur – se po largohej i lehtësuar. Politikani Bayrou ka një karrierë që do të mbahet mend në të ardhmen, por kryeministri François ofroi pak dhe arritja e tij më e madhe politike ndoshta do të ekzistojë si një referencë e thjeshtë…
Ndërkohë, Franca është përballur me vendime kritike, dhe veçanërisht të dhimbshme, për jo një, jo dy, por të paktën 5 vitet e fundit, që askush në ndonjë pozicion përgjegjësie nuk dëshiron ose nuk mund t’i marrë. Buxheti mbetet një çështje e madhe dhe nëse për një vend me industrinë, prodhimin bujqësor, popullsinë dhe dinamikën e Francës, 44 miliardë euro është vetëm hapi që kërkohet menjëherë për të parandaluar rritjen e borxhit të tij, atëherë situata me “numrat absolutë” është më shumë se e vështirë.
Megjithatë, një çështje e madhe për vendin që tradicionalisht shkakton kriza asimetrike, të mëdha dhe të përgjakshme kur ora e tij historike bie, është sot ndarja dhe polarizimi absolut, i dukshëm dhe mbi të gjitha i rrezikshëm i shoqërisë. Franca sot, politikisht dhe në nivelin e fermentimit shoqëror, është fjalë për fjalë në spektrin nga e djathta ekstreme në të majtën ekstreme. Sondazhi i fundit i Ifop për një media të madhe franceze (LCI) tregon se 61% e qytetarëve kërkojnë që Emmanuel Macron të mbajë zgjedhje të reja një vit pas atyre që ai vetë “zvarriti” vendin në mes të verës për të “matur” trendet dhe dinamikën e Le Pen – Bardella.
Në të njëjtin sondazh, e djathta ekstreme, nëse vullneti popullor do të zbatohej, do të mblidhte një përqindje prej mbi 34%, e ndjekur nga koalicioni i krahut të majtë me një përqindje prej mbi 24%… Partia e Jean-Luc Mélenchon i bën jehonë 19% të elektoratit francez dhe rreth 14% do të merrnin partinë e Macron… Ka kaq shumë trende sot dhe me perspektiva kaq të ndryshme sa fraza e gjeneralit francez, me një devijim të vogël, mund të jetë e zbatueshme dhe madje absolute sot…
Çështja nuk është vetëm fragmentimi i votuesve, por kryesisht fakti që për të dy polet interesat politike janë krejtësisht të ndryshme. Hendeku midis “të huajve u takon faji për gjithçka” dhe “të pasurve duhet të paguajnë për gjithçka” është aq i madh sa çdo propozim tjetër humbet pasi bie në një humnerë për krijimin e së cilës Presidenti francez mban një pjesë shumë të madhe të përgjegjësisë.
Nuk janë vetëm politikat e Macron që e kanë sjellë Francën sot në një pikë kyçe vërtet kritike, por edhe mënyra se si ai ka zgjedhur të menaxhojë dështimet e dhëna dhe të pritura që do të kishte në një udhëtim të gjatë politik nga pozicioni më i lartë politik. Emmanuel Macron, megjithëse i “ekonomisë” dhe duke shërbyer si ministri më i ri në këtë ministri, nuk i ka “matur” ato saktë në një listë të gjatë problemesh për qytetarët. Politikat e tij i kanë përkeqësuar në vend që t’i qetësojnë të mëdhenjtë dhe çfarëdo që ai ka provuar në aspektin e politikave dhe politikës së vogël sot duket se është shteruar së bashku me tolerancën dhe qëndrueshmërinë e francezëve.
Për Macronin, rruga është personale, për Francën çështja është krejt tjetër… Duke filluar nga nesër – 10 shtator – një “lëvizje” e re (?) me mbështetjen e një pjese të sindikatave dhe qindra mijëra njerëzve zgjedh dhe e ka shpallur zyrtarisht paralizën e vendit. Nëse paraliza sjell përshkallëzim dhe incidente, ajo që ndodhi në vitin 2018 me “ jelekët e verdhë ” ndoshta do të jetë një “shëtitje në Normandi”… Dhe nëse sot për Pallatin Elysee çështja është një tjetër ndryshim emri në listën e atyre që duan të ndërtojnë një karrierë politike ose të shtojnë një medalje në CV-në e tyre politike për vendin, një pozicion aq i rëndësishëm sa ai i Kryeministrit duhet të japë përgjigje dhe të ushtrojë presion mbi Presidencën.
Ajo që do të bëjë Emmanuel Macron është e vështirë për t’u “lexuar”. Megjithatë, ajo që duket e lehtë pasi tani është e pamundur të fshihet për shkak të madhësisë së saj është ajo që populli francez po mendon të bëjë dhe në këtë rast Presidenti francez është i padëshiruar…
