KUVENDI I PARË I LABËRISË NË HIMARË – THEMEL I UNITETIT, I VETËQEVERISJES DHE I NDËRGJEGJES HISTORIKE TË NJË KRAHINE KRENARE!!!
Historia e Labërisë është historia e një krahine që nuk ka jetuar kurrë e përkulur, por gjithmonë e organizuar, e vetëdijshme dhe e vendosur për të mbrojtur nderin, zakonet dhe trojet e saj. Në këtë histori të gjatë dhe të lavdishme, një nga momentet më të rëndësishme dhe më domethënëse është Kuvendi i parë i Labërisë, i mbajtur në Himarë në shekullin XV, në kohën kur ndërgjegjja shqiptare po merrte formën e saj më të lartë nën frymën e epokës së Gjergj Kastrioti Skënderbeu.
Ky kuvend nuk ishte thjesht një mbledhje burrash, por ishte një akt sovraniteti moral dhe politik, një moment kur përfaqësuesit e gjithë Labërisë u mblodhën për të vendosur mbi fatin e tyre të përbashkët. Ai përfaqësonte një institucion të mirëfilltë vetëqeverisjeje, ku autoriteti buronte nga besa, nga zakoni dhe nga përgjegjësia ndaj vendit. Në atë kuvend u konsolidua ndërgjegjja e përbashkët e Labërisë si një trup i vetëm historik, me të njëjtin kanun, me të njëjtën traditë dhe me të njëjtin fat.
Fakti që ky kuvend u mbajt në Himarë nuk ishte rastësi. Himara, ndër shekuj, ka qenë një nga kryeqendrat më të rëndësishme të Labërisë, një vatër e qëndresës, e organizimit dhe e ndërgjegjes krahinore. Por ky kuvend nuk përfaqësonte vetëm Himarën. Ai ishte kuvendi i gjithë Labërisë historike.
Në këtë kuvend morën pjesë përfaqësues të krahinave që përbënin trungun e Labërisë, nga Bregu i Himarës, në Kurvelesh, në Tepelenë, në krahinat e Vlorës, në Kardhiq, Delvinë në Rrëzomë, në Kudhës-Grehot (Sevasteri sot),si dhe në gjithë hapësirën e gjerë të kësaj krahine fisnike, që historia e njeh si një nga bastionet më të forta të rezistencës dhe identitetit shqiptar.
Krahina e Kudhës-Grehotit, si pjesë e Sevasterit dhe e Labërisë së Vlorës, përfaqëson një nga trungjet më të rëndësishme historike të kësaj krahine. Ajo ka qenë ndër shekuj pjesë e pandarë e rendit zakonor, e organizimit shoqëror dhe e ndërgjegjes së përbashkët labe. Po kështu, Kurveleshi, me fshatrat e tij historike, Tepelena me krahinat përreth, Labëria e Vlorës me Kaninën, Dukatin, Smokthinën, Mesaplikun, Bratajn, Tërbaçin,Kuçin,Vranishtin, Gorishtin. Treblovën, Topalltinë dhe gjithë fshatrat e saj, si dhe krahinat e Kardhiqit dhe të Rrëzomës, përbënin pjesë integrale të këtij organizimi historik.
Të gjitha këto krahina nuk ishin njësi të ndara, por pjesë të një trungu të vetëm, trungu i Labërisë.
Kuvendi i parë i Labërisë në Himarë, përfaqëson momentin kur ky unitet u shpreh në mënyrë të organizuar dhe të vetëdijshme. Ai përfaqëson momentin kur burrat e kësaj krahine vendosën të jetojnë sipas ligjit të tyre, sipas kanunit të tyre dhe sipas ndërgjegjes së tyre të përbashkët.
Në këtë kuvend u përforcua Kanuni i Labërisë, një nga sistemet më të rëndësishme të së drejtës zakonore shqiptare. Ky kanun nuk ishte thjesht një përmbledhje rregullash, por ishte një kod nderi, një sistem drejtësie dhe një mënyrë jetese që garantonte unitetin, rendin dhe mbijetesën e komunitetit.
Ai rregullonte marrëdhëniet ndërmjet njerëzve, detyrimet ndaj komunitetit dhe mbi të gjitha detyrimin e shenjtë për të mbrojtur tokën dhe nderin e të parëve dhe ruajtjen e amanetit.
Dokumentet historike të mëvonshme e konfirmojnë këtë nivel të lartë organizimi dhe vetëdijeje. Përfaqësuesit e Himarës dhe të krahinave të Labërisë u kanë drejtuar ndër shekuj shkresa fuqive europiane, përfshirë Republikën e Venedikut, Mbretërinë e Napolit dhe Perandoreshën e Rusisë, duke kërkuar mbështetje për të mbrojtur lirinë dhe trojet e tyre etnike. Këto dokumente dëshmojnë për një komunitet të organizuar, me vetëdije të plotë për identitetin dhe përkatësinë e tij kombëtare.
Kjo traditë e vetëqeverisjes dhe e organizimit nuk ishte e rastësishme. Ajo ishte produkt i një historie të gjatë qëndrese dhe sakrifice. Labëria, në të gjitha krahinat e saj. në Himarë, në Kurvelesh, në Tepelenë, në Sevaster ose Kudhës-Grehot, në krahinat e Vlorës, në Kardhiq dhe në gjithë hapësirën e saj historike, ka qenë ndër shekuj një nga bastionet më të forta të qëndresës shqiptare.
Kuvendi i parë i Labërisë në Himarë mbetet një nga momentet më të rëndësishme të kësaj historie. Ai përfaqëson lindjen e një vetëdijeje të organizuar, konsolidimin e një uniteti historik dhe vulosjen e një përkatësie që nuk ka ndryshuar ndër shekuj.
Ai dëshmon se Labëria nuk ka qenë thjesht një krahinë gjeografike, por një bashkësi historike, një bashkësi morale dhe një bashkësi identitare.
Sepse aty, në Himarë, në epokën e Skënderbeut, u mblodhën përfaqësuesit e gjithë Labërisë, nga bregu në mal, nga Sevasteri në Kurvelesh, nga Kudhës-Grehoti në Tepelenë, nga krahinat e Vlorës në çdo cep të kësaj toke krenare, dhe vendosën të jetojnë si një trup i vetëm.
Ata nuk vendosën vetëm për kohën e tyre.
Ata vendosën për historinë.
Ata vendosën për dinjitetin.
Ata vendosën për përkatësinë.
Dhe kjo është një e vërtetë që qëndron mbi kohën dhe mbi çdo përpjekje për ta zbehur atë:
Se Labëria ka qenë, është dhe do të mbetet një dhe e pandarë në histori, në ndërgjegje dhe në identitet.
Me respekt për këtë trashëgimi historike,
FALEMINDERIT LABËRI.
Nga Av/ Tartar BAZAJ,
Një ndër ish-themeluesit dhe drejtuesit e Shoqatës “Labëria”, Sarandë dhe ish-Anëtar i Kryesisë së Këshillit Kombëtar të Shoqatës Labëria, “Nderi i Kombit”. Me një foto nga hapja e Kuvendit të 5-të të Labërisë-Gjirokastër-Maj 2014.
