Oleg Smolenkov, i cili u rekrutua nga amerikanët ndërsa shërbente në ambasadën në Uashington, sot jeton në një vend sekret me familjen e tij. Operacioni i arratisjes dhe thrilleri spiun u zhvillua mes dy superfuqive për stafin rus që po vëzhgonte Putinin brenda Kremlinit. Diku në Amerikë, në një shtet që pakkush e di, Oleg Smolenkov zgjohet në një lagje të qetë. Një lagje ku askush nuk i njeh me mbiemrin e vërtetë, e cila për pak sa nuk përfundoi fatalisht dy vjet më parë, kur një ish-zyrtar rus bleu një shtëpi në Stanford të Virxhinias.
Moska dhe qëndrimi i tij në Kremlin janë tani diçka që ai ka lënë pas, njeriu që vodhi sekretet e Vladimir Putinit për hir të amerikanëve. Emri i tij ishte i njohur tashmë kur bleu shtëpinë, falë thrillerit spiun që u shpalos në verën e vitit 2017, kur ai iku në një operacion të guximshëm, por të ekzekutuar në mënyrë të përsosur të CIA-s. Një mision i rrezikshëm që gjithçka duket se është koordinuar nga Mark Polymeropoulos, në atë kohë kreu i CIA-s për të gjitha operacionet sekrete në Evropë dhe Azi.
Në një bisedë telefonike pak para se të mbylleshim, e pyeta për rastin e Oleg Smolenkov dhe operacionin e arratisjes katër vjet më parë. Pas disa sekondash heshtje dëgjoj zërin e tij: “Nuk mund të them asgjë për atë që më pyet dhe as të bëj një koment”, tha ky agjent biznesi shumë i aftë.
Ishin fjalët e pritshme të një zyrtari të CIA-s që mbante një pozicion të tillë dhe ishte i ngarkuar me monitorimin e ecurisë së të gjitha misioneve sekrete në vende të ndryshme euroaziatike. Një prej tyre, sipas ish-zyrtarëve të inteligjencës, ishte operacioni i arratisjes së Smolenkov, i raportuar për herë të parë nga CNN dhe New York Times në qershor 2017.
Fillimi i thrillerit
Hëna lahej në ujërat e marinës, ku dhjetëra jahte dhe varka të vogla lëkunden butësisht atë natë të nxehtë në Titav, Porto Mali i Zi, në qershor 2017. Kishte kaluar mesnata kur një grup i madh hipi në një jaht, një spektakël spektakolar në dhe marina e saj, ku ankorohen varkat luksoze. Megjithatë, dy persona nga ky grup, një çift që kishin me vete të tre fëmijët, sado të relaksuar u përpoqën të ishin, mbetën të shqetësuar brenda.
Të ankthshëm por në të njëjtën kohë të ftohtë ishin agjentët amerikanë që dyshohet se kanë qëlluar në pika strategjike të marinës duke parë kolegët e tyre duke transportuar familjen në varkë.
Oleg dhe Antonina Smolenkov u qetësuan vetëm kur jahti rrëshqiti nga marina në detin Adriatik dhe u nis për në Itali. Varka me sa duket ishte marrë me qira nga një kompani vitrinë e CIA-s dhe pjesa tjetër e kompanisë ishin agjentë operacionalë që kishin filluar arratisjen e Oleg Smolenkov pas muajsh përgatitjeje. Njeriu që për shumë vite ishte infiltrimi më i madh amerikan në Kremlin dhe në zyrën e Vladimir Putinit, ku ai punoi si zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit.
Zbulimi i emrit të tij, së bashku me informacione të tjera, dhanë, nëse asgjë tjetër, një vazhdim magjepsës të një thrilleri spiun që filloi në pranverën e vitit 2017. Kur New York Times dhe CNN zbuluan se CIA kishte rekrutuar një rus të rangut të lartë zyrtar i cili kishte kontakte të drejtpërdrejta me presidentin rus në baza shumë të shpeshta për shumë vite.
Kur CIA kuptoi se Presidenti Trump dhe disa nga stafi i tij po trajtonin informacionin e Smolenkov në një mënyrë që mund të ekspozonte veprimet e tij, ata vendosën të largoheshin nga Rusia. Ata kishin provuar përsëri, por Smolenkov refuzoi, ndoshta sepse plani në atë fazë nuk synohej të ndiqej nga familja e tij.
Duke ditur se vështirë se do t’i shihte më, ai zgjodhi të qëndronte në Rusi deri në verën e vitit 2017, kur u nis me bashkëshorten Antonina dhe tre fëmijët për në Mal të Zi.
Megjithëse Putini i kishte ndaluar zyrtarët rusë të vizitonin vendin – qeveria e tij e kishte akuzuar atë për komplot për një grusht shteti për ta rrëzuar atë – askush nuk ishte i përfshirë në kontrollin e pasaportave me të. Dhe ky largim ishte hapi i parë në operacionin e arratisjes që dyshohet se ishte koordinuar nga fillimi në fund nga greko-amerikani Mark Polymeropoulos, drejtues deri në vitin 2019, i të gjitha operacioneve sekrete dhe sekrete të CIA-s.
Paraqitja e familjes Smolenkov në aeroportin Sheremetyevo të Moskës më 14 qershor 2017 nuk shkaktoi ndonjë zgjim të veçantë në kontrollin e pasaportave pavarësisht se ata po shkonin në Mal të Zi. Një vend që nuk ka pasur marrëdhënie të mira me Rusinë vitet e fundit, pasi akuzoi Putinin se po përpiqej të bënte një grusht shteti për të përmbysur qeverinë. Në fakt, Kremlini kishte lëshuar një ndalim të udhëtimit në Mal të Zi për zyrtarët rusë, diçka që duhet të shqetësojë inspektorët dhe FSB-në në Sheremetievo.
Duke mos pasur asnjë problem, Smolenkovët fluturuan në Mal të Zi, duke i dhënë në mënyrë efektive dritën jeshile operacionit të arratisjes së planifikuar me shumë kujdes të amerikanëve. Më vonë u raportua se disa zyrtarëve rusë u ishin “prerë kokat” për arratisjen e familjes Smolenkov, të cilën e prisnin agjentët e CIA-s në Malin e Zi atë qershor “të nxehtë”.
Këta të fundit kishin hartuar një plan perfekt arratisjeje, të cilin e kishin ndërthurur me pushimet vjetore të Smolenkovit në Tivar të Malit të Zi, që nisën më 14 të muajit.
Sipas “The Guardian”, “Moscow Times” dhe media të tjera, pa përmendur emrin e Polymeropoulos, zyrtarët e CIA-s ishin konsultuar me Shërbimin Informativ të Malit të Zi në mënyrë që familja të mos kontrollohej dhe të mos kërkonin shpjegime të mëtejshme.
Fluturimi me jaht atë natë vere e çoi Oleg Smolenkov dhe familjen e tij në Itali, dhe prej andej ka shumë të ngjarë në një fluturim me çarter posaçërisht për në Shtetet e Bashkuara. I gjithë operacioni u krye sipas asaj që dëgjohet në botën e turbullt dhe herë-herë të errët të shërbimeve sekrete nën drejtimin e Mark Polymeropoulos.
Identiteti i spiunit rus mund të mos dihej nëse rusët, ndonëse me vonesë, nuk do të kishin lëshuar një urdhër arresti ndërkombëtar kundër tij në bashkëpunim me Interopol.
Mbetet e panjohur kur Kremlini e kuptoi se Smolenkov nuk u kthye më pas pushimeve të tij, por në një vend ku burokracia ende jeton dhe mbretëron, kjo ndoshta ka ndodhur pas verës së vitit 2017. Por atëherë ishte tepër vonë pasi “zogu” kishte fluturuar për SHBA.
Edhe pse rusët nisën menjëherë një hetim për vrasjen e tij të mundshme kur e kuptuan mungesën e zyrtarit të tyre, ai nuk dha asgjë. Në të njëjtën kohë, Smolenkov, gruaja e tij dhe tre fëmijët e tyre mbërritën në Shtetet e Bashkuara dhe ishin nën mbrojtje të rreptë gjatë muajve të tyre të parë në vende të pazbuluara.
Kur gjithçka shkoi mirë, familja bleu një shtëpi të madhe në Stafford, Virxhinia, njëqind milje larg Uashingtonit. E keqja është se për blerjen e tij, e cila arriti në 1.000.000 dollarë, Smolenkov përdori emrin e tij të vërtetë. Sipas Moskës Times, një ekip i NBC u përpoq të fliste me familjen, por u ndalua nga njerëz të CIA-s të ngarkuar me sigurinë e tyre.
Ajo që të paktën tingëllon e çuditshme është se amerikanët, të cilët organizuan një operacion të shkëlqyer arratisjeje, nuk u kujdesën t’i vendosnin familjeve emra të rinj, në mënyrë që ata të mbroheshin plotësisht në atdheun e tyre të ri. Ka nga ata që thonë se Smolenkov, duke u ndjerë i sigurt, tani vazhdoi të blejë një shtëpi me emrin e tij të vërtetë dhe kështu u bënë zbulimet.
Nga ana tjetër, The Guardian pohoi se e gjithë familja u largua me nxitim disa orë pasi CNN publikoi raportin për spiunin rus dhe operacionin e arratisjes së tij. Këtë gjë ua kanë konfirmuar edhe fqinjët e tyre gazetarëve që janë vërsulur drejt shtëpisë luksoze, e cila tashmë ka mbetur e mbyllur hermetikisht dhe pa asnjë shenjë jete.
Rusët, përmes mediave të kontrolluara, konfirmojnë se Smolenkov mund të ketë qenë agjent i CIA-s, por ata ende e minimizojnë shumë rolin e tij sot, duke përmendur aksesin e kufizuar të këtij të fundit në Kremlin. Sipas mediave perëndimore, Yuri Ushakov, ish-ambasadori i Rusisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, shkonte e vinte për shtatë vite të tëra.
Ushakov u promovua në këtë post në vitin 2000 dhe Smolenkov u transferua menjëherë më pas, gjoja i rekrutuar nga CIA pas dy viteve të tij të para në Shtetet e Bashkuara. Kur mentori i tij u bë këshilltari kryesor i Putinit për politikën e jashtme në vitin 2012, Smolenkov u ftua të punonte me të në Kremlin.
Kolegët i thanë se ai ishte shumë i mirë në punën e tij, vetëm se amerikanët që e kishin rekrutuar tashmë e dinin këtë edhe më mirë dhe filluan të mësojnë sekretet e Rusisë. Atdheun që Smolenkovi e “tradhtoi” për hir të SHBA-së, të cilat kur e kuptuan se ekzistonte rreziku që t’i zbulohej identiteti, i ofruan një atdhe të ri dhe një jetë të re.
/5pyetjet.al
