Pjesë të mëdha të marrëveshjes së madhe tregtare të BE-së me bllokun Mercosur të Amerikës Latine më në fund hynë në fuqi të premten, por lufta politike për të vazhdon.
Negociatat filluan në vitin 1999 dhe janë shënuar nga pengesa të përsëritura, duke i lënë zyrtarët në Bruksel të pyesin veten nëse marrëveshja për të krijuar një zonë të tregtisë së lirë prej 720 milionë banorësh do të hyjë ndonjëherë në fuqi.
Komisioni Evropian po zbaton përkohësisht pjesën tregtare të një pakti më të gjerë me vendet e Mercosur – Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain. Megjithatë, ratifikimi përfundimtar i marrëveshjes do të zgjasë pak më shumë, pasi Parlamenti Evropian votoi për ta dërguar atë për shqyrtim ligjor në gjykatën më të lartë të BE-së.
“Zbatimi i përkohshëm shënon një ndryshim cilësor në marrëdhëniet BE-Mercosur. Pas një historie prej më shumë se dy dekadash, marrëveshja tani po fillon të japë efekte praktike”, tha Pablo Sader, ambasadori i Uruguait në BE.
“Në të njëjtën kohë, 1 Maji duhet të shihet me një perspektivë të qartë: Nuk është destinacioni përfundimtar, por hapja e një faze të re”, i tha ai POLITICO-s.
Ja çfarë duhet të dini rreth marrëveshjes pasi ajo të hyjë në fuqi më në fund:
Si arritëm këtu?
Gjermania e mbështeti prej kohësh marrëveshjen për të rritur eksportet e makinave dhe makinerive, ndërsa Franca dhe Polonia e kundërshtuan atë, nga frika se mishi i lirë i viçit dhe shpendëve nga Brazili dhe Argjentina do të dëmtonte sektorët e tyre të fuqishëm bujqësorë.
Presidenti francez Emmanuel Macron ndërhyri për të ndaluar marrëveshjen në fillim të vitit 2024, por humbjet e mëvonshme në zgjedhje nënkuptonin se ai nuk mund ta frenonte më përpjekjen e Presidentes së Komisionit Ursula von der Leyen për ta mbyllur atë. Ajo shtrëngoi duart me udhëheqësit e Mercosur në dhjetor të atij viti dhe, pas një tjetër përpjekjeje të minutës së fundit, nënshkroi marrëveshjen këtë janar .
Kampi pro-marrëveshjes, i udhëhequr nga Gjermania, kishte supershumicën e nevojshme për t’i ngarkuar Komisionit detyrën e zbatimit të pjesës tregtare të marrëveshjes. Von der Leyen e miratoi atë edhe pasi eurodeputetët votuan me një diferencë të ngushtë për ta dërguar marrëveshjen për shqyrtim nga Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian.
Çfarë po ndryshon?
Marrëveshja do të eliminojë gradualisht detyrimet për më shumë se 90 përqind të eksporteve të BE-së, duke përfshirë makinat, produktet farmaceutike, verën dhe pijet alkoolike, si dhe vajin e ullirit. Disa të ashtuquajtura barriera jo-tarifore – të tilla si ato në etiketim – do të hiqen. Tregjet e prokurimit publik do të hapen, duke u lejuar kompanive të BE-së të konkurrojnë për kontrata qeveritare.
Komisioni vlerëson se eksportet e BE-së në rajonin e Mercosur do të rriten me 39 përqind deri në vitin 2040, në 50 miliardë euro. “Përfitimet janë reale dhe të dukshme që tani”, tha von der Leyen në një postim në X. “Tarifat fillojnë të bien. Kompanitë po fitojnë akses në tregje të reja. Investitorët kanë parashikueshmërinë që u nevojitet.”
Por përfitimet do të jenë më të ngadalta për t’u materializuar në disa produkte. “Në shumicën e rasteve, uljet e tarifave do të zbatohen gradualisht gjatë një periudhe prej 10 deri në 15 vjetësh. Prandaj, efektet ekonomike do të bëhen të dukshme kryesisht në afat të mesëm dhe të gjatë”, tha Oliver Richtberg, kreu i tregtisë së jashtme në federatën gjermane të inxhinierisë VDMA.
Por jo për shampanjën franceze, e cila, së bashku me verërat e tjera të gazuara, është tashmë pa taksa, nga një tarifë prej 20 përqind e mëparshme.
Në të njëjtën kohë, eksportet e mishit të viçit nga Mercosur në Evropë do t’i nënshtrohen një tarife më të ulët prej 7.5 përqind për 99,000 tonet e parë metrikë në vit. Çdo gjë mbi këtë tarifë do të vazhdojë të ngarkohet me 40 përqind. BE-ja e prodhon atë sasi mishi të viçit në pesë ditë .
“Kast i parë i kuotave bujqësore do të ndodhë nga të dyja palët dhe vështirë se dikush do ta vërejë. Sigurisht, nuk do të ketë ndonjë efekt të dukshëm në tregun e mishit të viçit të BE-së”, tha Rupert Schlegelmilch, një ish-zyrtar i Komisionit i cili negocioi marrëveshjen. Zbatimi i përkohshëm do të jetë një proces mjaft i qetë, shtoi ai.
Çfarë vjen më pas?
Shumë afër vijës së finishit, ishin ligjvënësit evropianë ata që e çuan marrëveshjen në kohë shtesë me kërkesën e tyre për një shqyrtim gjyqësor.
Kjo do të thotë që Parlamenti mund të duhet të presë deri në dy vjet para se të mbajë një votim përfundimtar për miratimin e marrëveshjes së partneritetit të plotë, e cila do të zëvendësonte marrëveshjen e përkohshme tregtare që sapo ka hyrë në fuqi. Parlamentet në 27 vendet anëtare të BE-së gjithashtu duhet ta ratifikojnë marrëveshjen.
Evropa mund të jetë “e bindur se kur Parlamenti të marrë vendimin përfundimtar, marrëveshja do të ketë dhënë tashmë fryte ekonomike dhe politike”, tha Bernd Lange, një socialdemokrat gjerman i cili kryeson komitetin e tregtisë të Parlamentit Evropian.
Sipas Komisionerit të Tregtisë Maroš Šefčovič, marrëveshja e Mercosur do t’i rezistojë shqyrtimit ligjor, pasi shumë nga pyetjet e ngritura u trajtuan në mënyrë të kënaqshme në shqyrtimin e mëparshëm të një marrëveshjeje tregtare me Singaporin.
Nëse Gjykata e Drejtësisë ose ligjvënësit përfundimisht e refuzojnë marrëveshjen, Komisioni Evropian do të duhet të rikthehet në fazën e hartimit.
Meqenëse Kina e ka rrëzuar tashmë BE-në si partneri kryesor tregtar i Mercosur-it, ky është një luks që blloku nuk mund ta përballojë, tha Šefčovič: “Deri në vitin 2032, do të jemi përsëri në situatën e 10 viteve më parë”, u tha ai ligjvënësve në fillim të këtij viti.
Një efekt i mundshëm pozitiv është se vende të tjera – Kolumbia dhe Panamaja – tani janë të interesuara t’i bashkohen Mercosur-it. Venezuela, e pezulluar gjatë sundimit të ish-presidentit Hugo Chávez, po synon një rikthim, dhe Bolivia po bën përparim të qetë.
Një burim pranë António Costa-s, presidentit të Këshillit Evropian, tha se “zgjerimi i partneriteteve tona me partnerë të rinj është një mënyrë për të promovuar pole të tjera të integrimit rajonal”./ Politico
