Takimi i Sekretarit të Përgjithshëm me Trumpin vjen përpara një samiti të liderëve që mund të jetë i tensionuar në korrik. Marrëdhëniet midis administratës Trump dhe Evropës mbeten të tensionuara për shkak të luftës në Iran, me SHBA-në që po i ul në mënyrë drastike angazhimet e saj të mbrojtjes evropiane.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, do të takohet të mërkurën në Shtëpinë e Bardhë me Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, për të diskutuar pakënaqësinë e tij me aleatët evropianë për refuzimin e tyre për t’u bashkuar me luftën e Iranit.
Me samitin kritik të liderëve të NATO-s që vjen në korrik, burimet i thonë Euronews se Rutte do të jetë në një ofensivë joshëse, i pajisur me detaje mbi shpenzimet rekord të mbrojtjes në të gjithë aleancën, në përgjigje të kërkesave të rrepta të Trump që evropianët të paguajnë më shumë për sigurinë e tyre.
Ai do të tregojë gjithashtu aktivitetin pozitiv në tregun e punës në SHBA, ndërsa prodhimi i mbrojtjes rritet për të përmbushur kërkesën e re nga Evropa dhe Kanadaja.
“Grafikët do të shkruhen me shkronja të trasha, të arta dhe të kuqe dhe do t’i tregojnë Trumpit se sa udhëheqës i madh është”, tha një burim. “Rutte do t’i tregojë Trumpit se si ndikimi i tij në NATO ka çuar aleatët të arrijnë në 1 trilion dollarë shpenzime të përgjithshme.”
Rutte është shumë i praktikuar në përdorimin e lajkatave për ta mbajtur Trumpin në anën e tij. Në samitin e vitit të kaluar, ai e quajti Trumpin “baba” në kontekstin e menaxhimit të konfliktit në Lindjen e Mesme nga ana e Trumpit.
Në një takim të ministrave të mbrojtjes të NATO-s në Bruksel javën e kaluar, Rutte tha se aleatët evropianë dhe Kanadaja kanë shpenzuar së bashku shuma të reja historike për mbrojtjen.
“Aleatët evropianë dhe Kanadaja po bëjnë një hap të rëndësishëm vitin e kaluar, mbi 90 miliardë dollarë shtesë në terma realë krahasuar me vitin e kaluar”, u tha ai gazetarëve në një konferencë për shtyp në selinë e NATO-s.
“Kjo është e pabesueshme”, tha ai, ndërsa pranoi se “do të gjeni ende aleatë që ngurrojnë pak dhe që duhet të bëjnë më shumë”.
Aleatët do të takohen për samitin vjetor në Ankara më 7-8 korrik, ku axhenda do të përqendrohet kryesisht në shpenzimet e aleatëve për sigurinë evropiane dhe arktike, si dhe në nevojën për të rritur ndjeshëm prodhimin e mbrojtjes.
SHBA-të presin të shohin prova të angazhimit të vendeve të NATO-s për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së deri në vitin 2035, pas një marrëveshjeje për të rritur pragun e shpenzimeve që u arrit në samitin e vitit të kaluar në Hagë.
Rutte do të takohet me Trump dhe Sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, në Zyrën Ovale në orën 15:30 EST të mërkurën. Ai do të takohet gjithashtu me anëtarë të Kongresit dhe zyrtarë të CIA-s gjatë vizitës së tij dy-ditore.
‘Gjë e trashë për të thënë’
Euronews ka mësuar se deklarata ose përfundimet përfundimtare që do të publikohen në fund të samitit të korrikut nuk përcaktojnë ende një takim tjetër të tillë në vitin 2027. Zyrtarët e NATO-s, përfshirë Rutte-n, thuhet se po e rishqyrtojnë të ardhmen e këtij eventi vjetor në një përpjekje për të shmangur përplasjet e profilit të lartë nga një administratë agresive e Trump.
Shqipëria pritet të jetë organizatore e samitit në vitin 2027, por burimet thonë se eventi mund të shtyhet nëse vendi nuk tregon përparim drejt tejkalimit të pragut të shpenzimeve të mbrojtjes të aleancës prej 2 përqind të PBB-së. Por edhe anëtarë të tjerë si Spanja, Italia dhe Çekia shihen si “të prapambetur”, me Belgjikën që e ka përmbushur vetëm kohët e fundit objektivin e shpenzimeve.
Të hënën, Trump kërcënoi të pezullojë ndihmën ushtarake sipas doktrinës së mbrojtjes kolektive të NATO-s për vendet që refuzuan thirrjet për të ndihmuar SHBA-në në luftën e saj në Iran.
“Ne i shpenzuam të gjitha këto para. Dhe pastaj, kur duam ndoshta të kemi ndihmë për gjëra të vogla… Ata thonë jo, ne preferojmë të mos ndihmojmë”, u tha Trump gazetarëve në Zyrën Ovale. “Gjë e marrë për t’u thënë, sepse ne mund t’ua themi këtë atyre nëse duam, dhe mund ta bëjmë.”
Trump është ende i zemëruar me vendet evropiane për atë që ai pretendon se është dështimi i tyre për të mbështetur në mënyrë adekuate SHBA-në gjatë luftës së saj në Iran. Disa aleatë të NATO-s refuzuan të lejonin forcat amerikane të zbarkonin në bazat detare dhe ushtarake gjatë rrugës për në Lindjen e Mesme. Në ditët e para të luftës, Spanja njoftoi se do të kufizonte avionët amerikanë nga përdorimi i hapësirës së saj ajrore si pjesë e luftës; Mbretëria e Bashkuar fillimisht refuzoi aksesin, por u dorëzua menjëherë pas sulmeve “mbrojtëse” ndaj objektivave raketore iraniane.
Pentagoni që atëherë ka njoftuar një sërë masash që në mënyrë efektive zvogëlojnë pjesëmarrjen afatgjatë të SHBA-së në aleancë. Pasi kancelari gjerman Frederic Merz kritikoi publikisht strategjinë ushtarake SHBA-Izrael në Iran si “të keqkonceptuar”, Trump i tha NATO-s se po tërhiqte 5,000 trupa nga Gjermania.
Dhe në një takim të ministrave të mbrojtjes të NATO-s në Bruksel javën e kaluar, Sekretari i Luftës i SHBA-së, Pete Hegseth, i kritikoi ashpër homologët e tij nga 31 aleatët e tjerë, duke i quajtur vendet e tyre “të turpshme” që refuzuan të bashkoheshin ose të mbështesnin fushatën.
Hegseth njoftoi një shqyrtim 6-mujor të vendosjeve ushtarake amerikane në Evropë, me shkurtime drastike të pritshme. Ai gjithashtu kërcënoi të tërheqë fondet nga buxheti i NATO-s si hakmarrje për disa vende që nuk paguajnë pjesën e tyre./ Euronews
