Bashkimi Evropian dëshiron të largohet nga teknologjia e huaj për shkak të shqetësimeve se mbështetja e tepërt është bërë një rrezik në lidhjet e dobëta tregtare me Uashingtonin.
Komisioni Evropian po finalizon një paketë masash për të forcuar të ashtuquajturin sovranitet teknologjik, i cili do të publikohet më 3 qershor. Paketa përfshin propozime për të goditur ekspozimin e thellë të bllokut ndaj teknologjisë së huaj në fusha si cloud, inteligjenca artificiale, mikroçipat, softuerët dhe qendrat e të dhënave.
“Ndërsa fragmentimi gjeopolitik thellohet dhe zinxhirët e furnizimit po përdoren gjithnjë e më shumë si armë, varësitë teknologjike po bëhen detyrime strategjike”, paralajmëroi ekzekutivi i BE-së në një draft të strategjisë të siguruar nga POLITICO.
POLITICO gjithashtu siguroi një aneks të draft-strategjisë, si dhe një draft të planit të BE-së për të rishikuar ligjin e saj për çipat . Dhe siç raportuam të martën , Komisioni nuk do të zbulojë një etiketë qëndrueshmërie për qendrat e të dhënave siç ishte planifikuar, sipas dy përfaqësuesve të industrisë të informuar për vonesën, mes një mosmarrëveshjeje mbi rolin e energjisë bërthamore.
Ndërkohë që planet mund të ndryshojnë dhe do të shoqërohen nga një ligj i veçantë që rregullon përdorimin e cloud-it, ato sinjalizojnë ambicie të kufizuara në adresimin e drejtpërdrejtë të dominimit të teknologjisë amerikane, duke ia kaluar përgjegjësinë kryeqyteteve të BE-së për të vendosur se çfarë të bëjnë. Planet gjithashtu mbështeten shumë në financim, si nga sektori privat ashtu edhe nga buxheti i BE-së, i cili ende nuk është siguruar.
Ne analizojmë katër zgjidhjet që Brukseli ka në mendje për ta bërë bllokun më pak të varur nga teknologjia e huaj.
1. Testimi i stresit në cloud publik
Vendet e BE-së do të duhet t’i detyrojnë administratat publike të vlerësojnë nëse janë shumë të varura nga “cloud”-i i huaj, duke testuar shërbimet dixhitale kundrejt kritereve të sovranitetit të BE-së.
Kjo do të synonte t’i bënte qeveritë në të gjithë BE-në më rezistente ndaj një skenari “kill switch” që ka dominuar shqetësimet mbi dominimin e teknologjisë së SHBA-së.
Ndërkohë që kryeqyteteve të BE-së nuk do t’u thuhet se si t’i zbusin rreziqet, kjo do t’i fuqizonte qeveritë të kontrollonin se ku janë dobësitë dhe të siguronin alternativa më të sigurta, duke i lënë potencialisht mënjanë gjigantët amerikanë nga prokurimi publik i ndjeshëm në Evropë.
Por Komisioni do t’ua lërë kryeqyteteve të BE-së të vendosin se cilat ndryshime, nëse ka, duhen bërë, sipas dy personave të informuar mbi planin – që do të thotë se qeveritë mund të zgjedhin të mos bëjnë asgjë.
“Forcimi i bazës teknologjike dhe pavarësisë së Evropës në zinxhirët kryesorë të furnizimit dixhita, veçanërisht aty ku ekzistojnë fuqi të tjera teknologjike, krijon kundërpesha strategjike që rrisin aftësinë e Evropës për të mbetur e hapur ndaj botës, pa kompromentuar interesat dhe vlerat e saj”, shkruan Komisioni në draftin e strategjisë.
2. Duke e bërë Evropën të etur për patate të skuqura
Brukseli po synon projekte të reja në shkallë të gjerë me mikroçipa përmes rishikimit të propozuar të ligjit të çipave, të siguruar nga POLITICO . Projekte të tilla do të kishin akses më të lehtë në mbështetjen publike, leje më të shpejta dhe akses preferencial në linjat pilot.
Ligji do të ndërtohet mbi Aktin origjinal të Çipave, të miratuar në vitin 2023, por e zhvendos fokusin drejt rritjes së kapacitetit industrial, përmirësimit të përgatitjes për kriza dhe stimulimit të kërkesës mes paralajmërimeve se nuk ka kuptim ekonomik të ndërtohen fabrika të reja çipash pa gjeneruar më parë kërkesë.
“Mungesat e fundit të gjysmëpërçuesve janë një demonstrim i qartë i shkallës në të cilën ndërprerjet e furnizimit ndikojnë ndjeshëm në jetën e evropianëve, duke ndikuar në prodhimin industrial të makinave, pajisjeve të kujdesit shëndetësor, infrastrukturës energjetike dhe mallrave të konsumit në të gjithë Bashkimin”, shkruan Komisioni.
3. Basti në teknologjinë me burim të hapur
Në përpjekjen e saj për të thyer dominimin e SHBA-së, ekzekutivi i BE-së dëshiron gjithashtu të shfrytëzojë teknologjinë me burim të hapur, softuer për të cilin kodi është i disponueshëm publikisht, duke e bërë më të lehtë mbajtjen nën kontroll të të dhënave dhe sistemeve, kalimin midis ofruesve dhe shmangien e bllokimit në një shitës të vetëm.
Komisioni do t’u sillte më shumë dukshmëri kompanive kryesore evropiane, do të mbështeste bashkëpunimin midis vendeve për të zhvilluar dhe miratuar teknologji me burim të hapur dhe do të krijonte një “instrument mirëmbajtjeje” të ri për të forcuar kapacitetin e bllokut për të mbështetur mirëmbajtjen e zgjidhjeve vendase, një nga pengesat me të cilat po përballet komuniteti i burimeve të hapura.
“Ky ekosistem është çelësi për rritjen e konkurrueshmërisë së Evropës duke përshpejtuar inovacionin, duke ulur kostot e teknologjisë, duke zvogëluar varësinë nga shitësit e huaj dhe duke u mundësuar kompanive, studiuesve dhe qeverive vendase të ndërtojnë zgjidhje dixhitale të sigurta, të personalizueshme dhe globalisht konkurruese”, thuhet në dokumentin e draft-strategjisë, duke theksuar se BE-ja aktualisht shpenzon 264 miliardë euro në vit, kryesisht për zgjidhje të patentuara nga SHBA-ja.
4. Tërheqja e parave (private)
Rritja e aftësive dixhitale të BE-së do të ketë një kosto. Komisioni vlerëson në strategji se nevojiten rreth 200 miliardë euro për të zgjeruar kapacitetin e qendrave të të dhënave të bllokut deri në vitin 2036. Nevojiten edhe 2 miliardë euro të tjera për kërkim dhe inovacion në atë fushë, ndërsa do të nevojiten 20 miliardë euro fonde publike dhe private për të realizuar planet për dixhitalizimin dhe inteligjencën artificiale në energji.
Brukseli mbështetet kryesisht te investitorët privatë, si dhe te propozimet për ta bërë infrastrukturën dixhitale të Evropës një vend më tërheqës për të investuar para.
“Komisioni do të zhvillojë një iniciativë promovuese në nivel BE-je që synon aksesin e përmirësuar në informacion në lidhje me nevojat dhe gatishmërinë për investime, i cili do të jetë i arritshëm për investitorët nga BE-ja dhe vendet e treta njësoj”, thuhet në draft-strategji, duke përmendur “rajonet e përsosmërisë së gjysmëpërçuesve” dhe “zonat e përshpejtimit të qendrave të të dhënave” që do të prezantojë propozimi legjislativ./ Politico
