Komisioni Evropian ka paralajmëruar Shqipërinë kundër veprimeve që mund të ndikojnë në rrugën e saj të anëtarësimit në BE, mes protestave të vazhdueshme kombëtare për një projekt zhvillimi të lidhur me Jared Kushner në bregdetin jugor të vendit.
Protestat kombëtare hynë në ditën e shtatë radhazi të dielën, ndërsa shqiptarët kërkonin anulimin e një resorti luksoz të lidhur me dhëndrin e Presidentit amerikan Donald Trump, duke argumentuar se projekti kërcënon një zonë të mbrojtur natyrore ku jetojnë flamingot, fokat dhe ku ndodhen vendet e folezimit të breshkave.
Komisioni po paralajmëron se projekti mund ta vendosë Shqipërinë në kurs përplasjeje me rregullat mjedisore të BE-së, duke rrezikuar aftësinë e saj për të mbyllur Kapitullin 27 të gjelbër në bisedimet e anëtarësimit.
“Shqipëria duhet të përmbahet nga veprimet që mund të minojnë përmbushjen e kritereve përmbyllëse dhe [ne] presim që autoritetet shqiptare të veprojnë pa vonesë,” i tha një zëdhënës i Komisionit Evropian gazetës POLITICO, në përgjigje të një pyetjeje lidhur me zhvillimin e propozuar kontrovers.
“Në procesin e anëtarësimit në BE, si pjesë e kritereve përmbyllëse për negociimin e Kapitullit 27 mbi mjedisin dhe ndryshimet klimatike, Shqipëria pritet të harmonizohet plotësisht me legjislacionin e BE-së në këtë fushë, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitatet,” tha zëdhënësi, duke kërkuar që Shqipëria të shfuqizojë ndryshimet në Ligjin për Zonat e Mbrojtura dhe të “përfundojë” ligjin për investimet strategjike. Si pjesë e procesit të anëtarësimit në BE, Shqipëria pritet të përafrojë legjislacionin e saj me rregullat mjedisore të BE-së.
Zëdhënësi i tha gjithashtu POLITICO-s se ministri shqiptar i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, kishte informuar Komisionin në Bruksel se ndërtimi i projektit është pezulluar dhe se do të kryhet një vlerësim i ndikimit në mjedis në bashkëpunim me shoqërinë civile.
“Ne i kemi shprehur tashmë shqetësimet tona ministrit të mjedisit për mangësitë e mundshme të këtij projekti,” tha zëdhënësi.
Jaupaj nuk iu përgjigj një kërkese për koment deri në momentin e publikimit.
Të quajtura “Revolucioni i Flamingove”, sipas flamingove që banojnë në zonën e mbrojtur, protestat u intensifikuan gjatë fundjavës, me thirrje në rritje që kryeministri Edi Rama të japë dorëheqjen. Gjithashtu, prokuroria shqiptare kundër korrupsionit, SPAK, ka hapur një hetim mbi ndryshimet e diskutueshme të statusit të mbrojtjes së zonës dhe pronësisë së tokës në vitin 2024.
“Ne vërejmë se projekti është gjithashtu subjekt i hetimeve në vazhdim nga SPAK, të cilat raportohet se shtrihen përtej shqetësimeve mjedisore,” tha zëdhënësi.
Rama i tha së fundmi POLITICO-s se aktualisht nuk ka shumë interes nga liderët e BE-së për trazirat politike në Shqipëri. Në një intervistë në margjinat e Samitit BE–Ballkani Perëndimor në Podgoricë më 5 qershor, Rama gjithashtu këmbënguli se “po të mos ishte Jared-i, atyre nuk do t’u interesonte fare” projekti.
Shqiptarët në New York, Londër, Bruksel, Milano dhe Berlin, si edhe në qytete të tjera të Shqipërisë, iu bashkuan thirrjeve për anulimin e projektit dhe që natyra shqiptare të mos bjerë viktimë e turizmit të pakontrolluar.
Shqipëria konsiderohet një nga vendet më të avancuara për t’iu bashkuar BE-së së bashku me Mali i Zi, dhe Rama ka vendosur si objektiv anëtarësimin në bllok deri në vitin 2030, me negociatat teknike që synohet të mbyllen në fund të vitit 2027.
Ky shqyrtim vjen për shkak të ndryshimeve që Shqipëria bëri në vitin 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat kritikët thonë se hapën rrugën për zhvillime në shkallë të gjerë në zona të ndjeshme të jetës së egër. Kjo përfshin zonën e mbrojtur Vjosa-Narta, ku ndodhet projekti i lidhur me Kushnerin dhe ku mungon një vlerësim i ndikimit në mjedis.
Brukseli gjithashtu prej kohësh i ka bërë presion Tiranës që të shfuqizojë ligjin e vitit 2015 për Investimet Strategjike, pasi ai u jep projekteve të favorizuara trajtim të përshpejtuar, duke rrezikuar anashkalimin e masave mbrojtëse mjedisore të Bashkimit Evropian.
